Допизживаться
(Dopizjivatsya)- Çok konuşarak, yalan söyleyerek veya kaşınarak belasını bulmak (Hak etmek): Söylediği kaba, yersiz veya yalan sözler yüzünden en sonunda dayak yemek, cezalandırılmak veya başını ciddi bir belaya sokmak.
1. Örnek Cümle:- Ты допиздишься когда-нибудь, тебе точно лицо начистят. [tı da-piz-diş-sya kag-da-ni-but', ti-bye toç-na li-tso na-çis-tyat]
- Bir gün çok konuşmaktan belanı bulacaksın, sonunda o suratını kesin dağıtacaklar.
2. Örnek Cümle:- Он долго допизживался на уроках, и вчера его выгнали из школы. [on dol-ga da-piz-ji-val-sya na u-ro-kah, i fçe-ra yi-vo vıg-na-li iz şko-lı]
- Derslerde uzun süre kaşınıp durdu (ileri geri konuştu) ve dün sonunda okuldan atıldı.
- Gereksiz konuşmalarla sabrı taşırmak / Sınırı aşmak: Muhatabının sabrını zorlayacak şekilde konuşmaya devam ederek cezayı veya tepkiyi davet etmek.
1. Örnek Cümle:- Молчи лучше, ты уже допизживаешься. [mal-çi luç-şe, tı u-je da-piz-ji-va-yeş-sya]
- Sussan iyi edersin, artık sınırları zorluyorsun (belanı arıyorsun).
- Konuşa konuşa belasını bulmak / Boş konuşmanın sınırını aşıp hak ettiği cezayı almak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допизживаться
Latin Transkripsiyonu: Dopizjivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-ji-vats-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu eylem, Rusçanın en üretken küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Süreç içerisinde bu kökten, boş konuşmak, yalan söylemek veya saçmalamak anlamına gelen пиздеть [piz-det'] fiili ortaya çıkmıştır. Fiilin başına gelen до- [da-] ön eki, bir eylemin nihai sınırına, genellikle de olumsuz bir sonuca ulaştığını belirtir (tıpkı oynamanın dozunu kaçırıp belasını bulmak anlamına gelen доиграться [da-ig-rats-tsa] kelimesinde olduğu gibi). Ortadaki -ива- [-iva-] eki eylemin sürekliliğini ve tekrarlandığını gösterirken, sona gelen -ся [-sya] dönüşlülük eki ise bu eylemin sonucunun doğrudan eylemi gerçekleştiren kişinin üzerinde patlayacağını belirtir. Sonuç olarak kelime, kelime anlamıyla "konuşmanın dozunu kaçırarak kendi felaketini hazırlamak" demektir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültüründe, hapishane argosunda (феня [fe-nya]) ve genel olarak yeraltı dünyasında sözcüklerin ağırlığı son derece büyüktür. Gereksiz konuşmak, yalan söylemek, boş vaatlerde bulunmak veya muhatabını tahrik edecek şekilde konuşmak (пиздеть [piz-det']), fiziksel veya sosyal bir cezayla sonuçlanır. Bu bağlamda допизживаться [da-piz-ji-vats-tsa] (ve onun bitmişlik bildiren formu olan допиздеться [da-piz-dyets-tsa]), bir kişinin konuşma üslubu veya söyledikleri nedeniyle sabır sınırını aştığını ve kaçınılmaz bir cezaya doğru sürüklendiğini ifade eder. Bu kelime, muhataba yönelik sert bir uyarı niteliği taşır. Kişi, kelimeleriyle kendi mezarını kazmaktadır. Sovyet sonrası dönemde hiyerarşik sokak ilişkilerinin ve mafyatik yapıların argosunda sıklıkla kendine yer bulan bu terim, günümüzde günlük dilde de birinin sınırları zorlayan davranışları ve konuşmaları için yaygın bir kınama ifadesi olarak kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.