Допизживать
(Dopizjivat')- Döverek canını çıkarmak, son darbeleri vurarak işini bitirmek (Fiziksel şiddet bağlamı): Birini öldüresiye döverken son darbelerle tamamen etkisiz hale getirmek veya canını almak.
1. Örnek Cümle:- Они повалили его на землю и начали допизживать ногами. [a-ni pa-va-li-li i-vo na zem-lyu i na-ça-li da-piz-ji-vat' na-ga-mi]
- Onu yere yıktılar ve tekmelerle canını çıkarmaya başladılar.
2. Örnek Cümle:- Хватит его допизживать, он и так уже не дышит. [hva-tit i-vo da-piz-ji-vat', on i tak u-je ni dı-şit]
- Herifin işini tamamen bitirmeyi (vurmayı) kesin artık, zaten nefes almıyor.
- Canını okumak, tamamen yıpratıp bitirmek (Mecazi / Hastalık, iş veya yaşam şartları): Zorlu koşulların, yoğun mesailerin veya hastalıkların insanı fiziksel ve zihinsel olarak tamamen tüketmesi.
1. Örnek Cümle:- Эта дурацкая работа меня окончательно допизживает. [e-ta du-rats-ka-ya ra-bo-ta mi-nya a-kan-ça-til'-na da-piz-ji-vat']
- Bu siktiğimin işi beni yavaş yavaş tamamen bitiriyor (canımı okuyor).
2. Örnek Cümle:- Грипп меня прямо допизживает, сил вообще нет. [grip mi-nya prya-ma da-piz-ji-vat', sil va-ap-şe nyet]
- Grip resmen canımı çıkarıyor, hiç dermanım kalmadı.
- Kalan son malları da çalıp süpürmek, yağmayı tamamlamak (Hırsızlık argosu): Önceden soyulmuş bir yerin geri kalan son eşyalarını da çalmak.
1. Örnek Cümle:- Воры уже вынесли технику, а теперь допизживают мебель. [vo-rı u-je vı-ni-sli teh-ni-ku, a ti-per' da-piz-ji-va-yut me-bel']
- Hırsızlar elektronik eşyaları çoktan götürmüş, şimdi de mobilyaların kalanını çalıp süpürüyorlar.
- Amına koyarak canını çıkarmak / Sike sike bitirmek / Son darbeleri vurup gebertmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допизживать
Latin Transkripsiyonu: Dopizjivat'
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-ji-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve en ağır dört küfür kökünden biri olan, kadın cinsel organı anlamındaki пизда [piz-da] isminden türetilmiştir. Bu kökten türeyen ve fiziksel şiddet uygulamak, dövmek veya çalmak anlamlarına gelen пиздить [piz-dit'] eylemi, ön ek ve son ek mekanizmalarıyla yeni anlam katmanları kazanır. Kelimenin yapısındaki до- [da-] ön eki, bir eylemin tamamlanmasını, nihayete erdirilmesini veya sınır noktasına ulaştırılmasını ifade eder. Fiilin sonundaki -ивать [-i-vat'] eki ise eyleme süreklilik ve tamamlanma süreci (imperfective) kazandırır. Bu morfolojik türetim esnasında kökteki д [d] sesi, ж [j] (veya çift жж [jj]) sesine dönüşerek kelimeyi допизживать [da-piz-ji-vat'] haline getirir. Kelimenin birebir edebi dildeki karşılığı, bitirmek, canını çıkarmak, son vuruşlarla öldürmek veya tüketmek anlamına gelen добивать [da-bi-vat'] fiilidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunun en alt tabakalarında, sokak kültüründe ve cezaevi jargonunda (феня [fe-nya]) fiziksel üstünlük, şiddet ve kaynakların acımasızca tüketilmesi dilsel olarak son derece çeşitlidir. Kelime, kaba ve saldırgan bir dilde sadece fiziksel olarak can çekişen birine son darbeleri vurmayı (gebertmeyi) ifade etmekle kalmaz; aynı zamanda ağır yaşam koşullarının, yıpratıcı işlerin veya ölümcül hastalıkların insanı yavaş yavaş tüketmesini anlatmak için de kullanılır. Bu durum, Sovyet sonrası dönemdeki ekonomik çöküşün ve ağır çalışma kamplarının (гулаг [gu-lag]) yarattığı sert ve acımasız yaşam mücadelesinin dile yansıyan bir tezahürüdür. Ayrıca, kökensel olarak hırsızlık anlamına da gelen пиздить [piz-dit'] kelimesinden dolayı, bu fiil yağmalanan bir yerin kalan son parçalarını da çalarak işi tamamlamak anlamında da kendine yer bulur.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).