Допиздяриться
(Dopizdyaritsya)- Uzun, yorucu veya küfürlü tartışmalar sonucunda anlaşmaya varmak; sonunda bir karara bağlamak: Genellikle tarafların birbirini tüketene kadar tartıştığı, agresif veya zorlu bir süreç sonunda bir mutabakata varma halini ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Мы с ним вчера весь вечер ругались, но в итоге допиздярились по поводу плана. [mı s nim vçira ves' ve-çir ru-ga-lis', no v itoge da-piz-dyá-ri-lis' pa povadu plana.]
- Onunla dün akşam bütün akşam kavga ettik ama sonunda plan konusunda anlaştık (lanet olasıca bir şekilde anlaştık).
2. Örnek Cümle:- Наконец-то они допиздярились и подписали контракт. [na-ka-nyets-ta a-ni da-piz-dyá-ri-lis' i pat-pi-sa-li kan-trakt.]
- Nihayet anlaşmaya vardılar (sonunda olayı bir karara bağladılar) ve sözleşmeyi imzaladılar.
- (Olumsuz bağlamda) Kendi başına iş açmak, kötü bir sonuca ulaşmak; kendine bela almak (tartışarak veya bir şeyleri abartarak): Kişinin kendi sözleri veya eylemleri yüzünden istenmeyen, olumsuz bir duruma düşmesi.
1. Örnek Cümle:- Если будешь так разговаривать с начальством, то допиздяришься и уволят тебя. [yes-li bu-diş tak raz-ga-va-ri-vat' s na-çal'st-vam, to da-piz-dyá-ri-şis' i u-vo-lyat ti-bya.]
- Eğer patronunla böyle konuşmaya devam edersen, sonunda başına iş açarsın (işinden olursun).
2. Örnek Cümle:- Он так со всеми спорил, что допиздярился до одиночества. [on tak sa vse-mi spo-ril, şto da-piz-dyá-ri-lis' da a-di-no-çis-tva.]
- Herkesle o kadar çok tartıştı ki, sonunda yalnızlığa mahkum oldu (kendi kendine iş açtı).
- Küfürlü/agresif bir şekilde anlaşmaya varmak/karara bağlamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допиздяриться
Latin Transkripsiyonu: Dopizdyaritsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-dyá-rit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en ağır ve tabu küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Vasmer'in etimolojik çalışmalarında da görüldüğü üzere, Slav dillerinde bu tür kökler, zamanla farklı yoğunluklarda argo ifadelerin oluşumuna kaynaklık etmiştir. Rus argosunda ve küfür jargonunda yoğun bir şekilde kullanılan bu kök, birçok farklı fiilin, sıfatın ve zarfın temelini oluşturur. Fiilin başına gelen до- [da] öneki, bir eylemin tamamlandığını, belirli bir noktaya ulaştığını veya sona erdiğini belirtir. Örneğin, договориться [da-ga-va-rit-sya] (anlaşmaya varmak) fiilindeki gibi. Fiilin sonundaki -ся [-sya] eki ise dönüşlülük (reflexivity) veya karşılıklılık (reciprocity) ifade eder; yani eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya birden fazla özne arasında karşılıklı olduğunu gösterir. Kelimenin orta kısmını oluşturan -пиздяр- [-pizd-yar-] bölümü ise, пиздить [piz-dit'] fiilinin abartılı veya vurgulu bir formunu taşır. Dolayısıyla, Допиздяриться [da-piz-dya-rit-sya] fiili, 'tartışmak', 'kavga etmek' veya 'uzun ve yorucu bir süreçten geçmek' eyleminin en kaba ve şiddetli biçimde tamamlanmasını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Допиздяриться [da-piz-dya-rit-sya] kelimesi, Rus argosunun ve ağır küfür jargonunun derinliklerinden gelir ve Rusçanın ana küfür köklerinden birine dayanır. Bu fiil, genellikle bir konuyu uzun, yorucu, agresif ve sıklıkla küfürlü tartışmalar sonucunda nihai bir karara bağlamak veya bir uzlaşmaya varmak durumunu tanımlamak için kullanılır. Kelime, sıradan bir 'anlaşmaya varmak' (договориться [da-ga-va-rit-sya]) eyleminden çok daha güçlü ve olumsuz bir tona sahiptir; sanki anlaşma, taraflardan birinin veya her ikisinin de tamamen tükenmesi veya rızasının 'zorla alınması' sonucunda gerçekleşmiş gibi bir his verir.
Bu tür ifadeler, özellikle gayri resmi ortamlarda, yakın arkadaşlar arasında, belirli alt kültürlerde veya konuşmacının nazik dilden tamamen uzak durmak istediği durumlarda yaygındır. Levin'in (1986) belirttiği gibi, Rus dilindeki müstehcen ifadeler, sadece bir hakaret aracı olmakla kalmaz, aynı zamanda konuşmacının psikolojik durumunu (bıkkınlık, öfke, çaresizlik) ve duruma yönelik küçümseyici tutumunu da yansıtır. Допиздяриться [da-piz-dya-rit-sya] kelimesi, tam da bu tür pragmatik işlevleri yerine getirir. Genellikle bir sorunun 'bir şekilde çözüldüğünü' ama bu çözüm sürecinin hiç de hoş olmadığını, aksine yıpratıcı ve iğrenç olduğunu vurgular. Ayrıca, bu fiil bazen kişinin kendi eylemleri veya sözleri yüzünden olumsuz bir duruma düşmesini ("kendi başına iş açmak" anlamında) ifade etmek için de kullanılır, bu da -ся [-sya] ekinin dönüşlü anlamıyla pekişir. Elistratov (2000) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi argoyu inceleyen sözlük yazarları, bu tür kelimelerin Rus toplumunda nasıl yaygınlaştığını ve farklı sosyal katmanlarda nasıl kullanıldığını belgelemişlerdir. Plutser-Sarno'nun (2005) "Büyük Rus Küfür Sözlüğü" bu kelimenin de içinde bulunduğu pek çok küfürlü ifadenin dilsel anatomisini ortaya koymaktadır. Bu kelime, toplumsal gerilimi, sabırsızlığı ve bazen de çaresizliği ifade etmenin kaba ama etkili bir yolu olarak işlev görür.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).