Допиздякать
(Dopizdyakat')- Birini döverek veya hırpalayarak tamamen bitirmek, canını çıkarmak, son darbeyi vurmak (Добить anlamında): Bir kişiyi fiziksel olarak komaya sokacak kadar dövmek veya bir canlının hayatına son vermek.
1. Örnek Cümle:- Бросьте его, вы же его сейчас допиздякаете прямо здесь! [bros'ti yivo, vı je yivo seyças da-piz-dya-ka-iti pryama zdes']
- Bırakın onu, adamı resmen burada döverek öldüreceksiniz (canını çıkaracaksınız)!
2. Örnek Cümle:- Они решили допиздякать раненого врага. [ani rişili da-piz-dya-kat' raninava vraga]
- Yaralı düşmanı tamamen bitirmeye (ona son darbeyi vurmaya) karar verdiler.
- Mecazi olarak aşırı yormak, tüketmek, canını okumak: Ağır iş, hastalık veya stres sebebiyle birini fiziksel veya ruhsal olarak tamamen bitirmek.
1. Örnek Cümle:- Эта адская работа меня окончательно допиздякает к концу недели. [eta adskaya rabota minya akançatil'na da-piz-dya-kat kantsu nidili]
- Bu cehennem gibi iş haft sonuna kadar benim canımı tamamen okuyacak (beni bitirecek).
2. Örnek Cümle:- Грипп его совсем допиздякал, лежит без сил. [grip yivo safsem da-piz-dya-kal, lejit bis sil]
- Grip adamı tamamen bitirmiş, halsiz yatıyor.
- Bir yere binbir güçlükle, canı çıkarak veya sürünerek varmak: Fiziksel olarak tükenmiş halde bir hedefe ulaşmak.
1. Örnek Cümle:- После тридцати километров пешком мы едва допиздякали до лагеря. [pasli tridtsati kilametraf peşkom mı yidva da-piz-dya-kali da lagirya]
- Otuz kilometre yürüdükten sonra kampa canımız çıkarak (sürüne sürüne) ulaştık.
- Sike sike bitirmek / Canını alana kadar vurmak / Sürünerek son noktaya ulaşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допиздякать
Latin Transkripsiyonu: Dopizdyakat'
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-dya-kat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve en ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu kökten türeyen пизденить [piz-de-nit'] veya пиздякать [piz-dya-kat'] eylemleri, sokak argosunda vurmak, dövmek, kaba şekilde konuşmak veya bir yere zorlukla gitmek anlamlarına gelir. Kelimenin başına gelen до- [da] öneki, Rusça fiil yapısında bir eylemin nihai sınırına ulaşmasını, tamamlanmasını veya eylemin sonucunda olumsuz bir durumun ortaya çıkmasını ifade eder. Dolayısıyla допиздякать [da-piz-dya-kat'], kelime anlamı olarak bir şeyi vurarak, hırpalayarak veya zorlayarak son noktasına getirmek, yani tamamen bitirmek, canını okumak ve son darbeyi vurmak (добить) anlamına evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı dünyasında (феня [fe-nya] jargonunda) fiziksel üstünlük kurma ve şiddet içeren eylemler, en ağır küfür kökleri kullanılarak ifade edilir. Допиздякать [da-piz-dya-kat'] eylemi de bu şiddet kültürünün dilsel bir yansımasıdır. Birini komalık olana kadar dövmek, canını çıkarmak ya da mecazi olarak bir işi/kişiyi tamamen sabote edip bitirmek anlamlarında kullanılır. Kelime aynı zamanda fiziksel bir tükenmişliği de tasvir eder; bir kişinin bir yere sürünerek, perişan halde varması durumunda da bu kelimeye başvurulur. Bu yönüyle Sovyet dönemi çalışma kamplarındaki (ГУЛАГ [gu-lag]) ağır iş koşullarında ve mahkumlar arasındaki güç savaşlarında, birini fiziksel olarak tamamen çökertmeyi veya öldüresiye dövmeyi ifade etmek için sıklıkla kullanılmıştır. Günümüzde ise sokak argosunda hem birini fiziksel olarak bitirmek hem de aşırı yorgunluktan canı çıkmak anlamlarında yaygınlığını korumaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).