Допиздоболиться
(Dopizdobolitsya)- Sorumsuzca ve boş konuşarak/yalan söyleyerek başına iş açmak, belasını bulmak: Boşboğazlık, kışkırtma veya yalanların sınırını aşması sonucu hak edilen kötü bir duruma düşmek.
1. Örnek Cümle:- Руководство терпело его вечные сплетни, но вчера он окончательно допиздоболся и его уволили без пособия. [ru-ka-vod-stva tyir-pye-la ye-vo vyeç-nı-ye splyet-ni, no fçye-ra on a-kan-ça-tyil-na da-piz-da-bo-lil-sa i ye-vo u-vo-li-li byes pa-so-bi-ya]
- Yönetim onun bitmek bilmeyen dedikodularına katlanıyordu ama dün sonunda konuşa konuşa kendi başını yaktı ve tazminatsız kovuldu.
2. Örnek Cümle:- Ты у меня допиздоболишься скоро, рот свой закрой! [tı u mi-nya da-piz-da-bo-liş-sya sko-ra, rot svoy zak-roy]
- Benimle böyle konuşmaya devam edersen yakında belanı bulacaksın, kapat şu çeneni!
- Çok konuşup veya yalan söyleyip sonunda belasını bulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допиздоболиться
Latin Transkripsiyonu: Dopizdobolitsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-da-bo-lit-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, çok katmanlı bir morfolojik yapıya sahiptir. Başında olumsuz veya kaçınılmaz bir sınıra/sonuca ulaşmayı bildiren до- [da] öneki bulunur. Temel kök olarak, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını niteleyen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Bu köke, boş konuşmak veya dedikodu yapmak anlamına gelen болтать [bal-tat'] fiilinin eklenmesi ve aradaki -о- [a/o] bağlacıyla birleşmesi sonucu önce "boşboğaz, yalancı, sallayan kişi" anlamına gelen пиздобол [piz-da-bol] ismi oluşturulmuştur. Bu isimden türetilen пиздоболить [piz-da-bo-lit'] (götünden sallamak, yalan yanlış boş konuşmak) fiili, до- [da] öneki ve dönüşlülük eki olan -ся [sya] ile birleşerek допиздоболиться [da-piz-da-bo-lit-tsa] haline gelmiştir. Kelimenin tam etimolojik anlamı "boş konuşa konuşa, yalan söyleye söyleye nihayetinde belasını bulmak"tır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak ve gençlik argosunda bu ifade, bireyin kendi dilini tutamaması, sürekli yalan söylemesi, kışkırtıcı konuşması veya dedikodu yapması yüzünden en nihayetinde kaçınılmaz bir cezaya çarptırılmasını ifade eder. Rus toplumsal ilişkilerinde ve özellikle yeraltı/hapishane kültürünü temsil eden феня [fe-nya] argosunda, söylenen her sözün sorumluluğunu almak (за базар отвечать [za ba-zar at-ve-çat']) hayati bir ahlaki kuraldır. Sorumsuzca, desteksiz ve saldırgan konuşan kişiler için kullanılan bu kelime, muhatabın sabrının tükendiğini ve artık konuşmanın fiziksel veya sosyal bir cezalandırma aşamasına geldiğini gösterir. Gündelik kaba dilde hem geçmişte yaşanmış bir cezalandırılma durumunu anlatmak hem de muhataba "konuşmalarına dikkat et, yoksa sonun kötü olacak" şeklinde sert bir uyarıda bulunmak amacıyla sıklıkla kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.