Домандюлить
(Domandyulit')- Bir yere güçlükle veya zar zor ulaşmak, varmak: Genellikle yorgunluk, sarhoşluk veya isteksizlik nedeniyle bir yere zorla veya sürünerek varmak.
1. Örnek Cümle:- Он всё-таки домандюлил до своей деревни пешком, хоть и проклинал всё на свете. [on fyo-tak da-man-dü-lil da svay-ey di-ryev-ni piş-kom, hot' i pra-kli-nal fyo na svye-ti]
- O yine de yaya olarak köyüne zar zor vardı, her şeye lanet okusa da.
- Bir işi veya görevi zorla, nihayet veya kaba bir şekilde bitirmek/sonuçlandırmak: İstenmeyen veya sıkıcı bir işi nihayet tamamlamak, bitirmek.
1. Örnek Cümle:- Давай, домандюль уже этот отчёт, нам его завтра сдавать. [da-vay, da-man-dül u-je e-tat at-çot, nam yi-vo zaf-tra zda-vat']
- Hadi, bitir artık şu raporu, yarın teslim etmemiz lazım.
2. Örnek Cümle:- Я домандюлил этот проект к дедлайну, но больше так работать не хочу. [ya da-man-dü-lil e-tat pra-yekt k ded-lay-nu, no bol'-şi tak ra-bo-tat' ni ha-çu]
- Bu projeyi son teslim tarihine kadar zar zor bitirdim ama bir daha böyle çalışmak istemiyorum.
- Birini fiziksel veya psikolojik olarak bitirmek, mahvetmek, perişan etmek: Bir kişiyi döverek, yorarak veya psikolojik baskı uygulayarak kötü bir duruma sokmak.
1. Örnek Cümle:- Меня эти экзамены совсем домандюлили, сил никаких не осталось. [mi-nya e-ti ig-za-mi-ni sav-sem da-man-dü-li-li, sil ni-ka-kih ni as-ta-las']
- Bu sınavlar beni tamamen perişan etti, hiç gücüm kalmadı.
2. Örnek Cümle:- Если ты так будешь пить, то быстро себя домандюлишь. [yes-li tı tak bu-diş pit', to bıs-tra si-bya da-man-dü-liş]
- Eğer böyle içmeye devam edersen, kendini kısa sürede mahvedersin.
- Varmak / Ulaşmak / Gelmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандюлить
Latin Transkripsiyonu: Domandyulit'
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dü-lit']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Домандюлить» fiili, Rusçada standart dilde “ulaşmak”, “varmak”, “gitmek” anlamlarına gelen «дойти» [day-ti] fiilinin argoda kullanılan, son derece dışavurumcu ve kaba bir varyantıdır. Kelimenin kökeni, «до-» ön eki ve «-мандюлить» kökünden oluşur. «До-» ön eki, bir eylemin tamamlandığını, belirli bir noktaya ulaşıldığını veya bir sonuca varıldığını gösterir. Rusçada yaygın olarak kullanılan bir ön ektir ve standart «дойти» fiilindeki anlamını korur. Ancak, «-мандюлить» kısmı standart Rusçada yer almayan, argoya özgü bir yapıdır. Bu tür formasyonlar, Plutser-Sarno'nun (2005) belirttiği gibi, argo ve küfür literatüründe kelimelerin yapısal anatomisinde görülen “kelime oyunu” ve “fonetik deformasyon” özelliklerine işaret eder. Mokienko ve Nikitina (2000) de Rus jargonu üzerine yaptıkları çalışmalarda, standart fiil köklerine kaba veya alaycı anlamlar katmak için yeni, genellikle grotesk veya çocuksu sesli eklerin eklendiğini belirtirler. «-мандюлить» ekinin tam olarak hangi kökten türediği belirsizdir; ancak, fiile eklediği ses değeri, eylemin yorucu, zorlu, zahmetli veya kaba bir şekilde tamamlandığı, bazen de bir tür zorlama veya yıpranma içerdiği hissini verir. Bu, kelimeye «дойти» fiiline kıyasla çok daha güçlü bir duygusal ve bağlamsal ağırlık kazandırır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Домандюлить» kelimesi, konuşmacının genellikle bir durumdan veya kişiden duyduğu bıkkınlığı, yorgunluğu veya siniri ifade etmek için kullanılır. Elistratov (2000) gibi argoyu inceleyen sözlükbilimcilerin de vurguladığı gibi, bu tür kelimeler günlük sokak dilinde, genellikle olumsuz bir bağlamda veya abartılı bir ifadeyle karşımıza çıkar. Kelime, sadece fiziksel olarak bir yere ulaşmayı değil, aynı zamanda bir süreci nihayet tamamlamayı veya bir hedefe (genellikle olumsuz veya zahmetli bir hedefe) varmayı da ima edebilir. Örneğin, bir kişinin zorla bir yere gitmesi, bir işi isteksizce bitirmesi veya birini fiziksel ya da psikolojik olarak yıpratması gibi durumlarda kullanılır. Post-Sovyet dönemde, toplumsal değişimlerle birlikte dilin daha serbest ve kaba kullanımlarının arttığı gözlemlenmiştir (Zemskaya, 1996). Bu tür abartılı ve gayriresmi ifadeler, otorite reddi ve alaycılık gibi pragmatik işlevler yüklenerek konuşmanın ekspresif gücünü artırır. Kelimenin kullanıldığı bağlamlar genellikle kaba sohbet ortamları, yakın arkadaşlar arası diyaloglar veya öfke, hayal kırıklığı gibi yoğun duyguların dışa vurulduğu anlardır. Kendini yıpratma anlamında kullanıldığında ise, kişinin aşırı çaba sarf ederek veya sağlıksız alışkanlıklarla kendini mahvetmesini ifade eder.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).