Домандяриваться
(Domandyarivat'sya)- Sınırları zorlayıp en sonunda başına bela açmak, kaşınmak, bela aramak: Kışkırtıcı davranışlar veya gereksiz konuşmalar sebebiyle dayak yiyecek ya da cezalandırılacak noktaya gelmek.
1. Örnek Cümle:- Ты домандяриваешься, парень, сейчас точно по морде получишь. [tı da-man-dya-ri-va-iş-sa, pa-rin', si-ças toç-na pa mar-di pa-lu-çiş]
- Kaşınıyorsun evlat, şimdi kesin ağzının payını alacaksın (dayak yiyeceksin).
2. Örnek Cümle:- Он всё-таки домандярился — его уволили без выходного пособия. [on fsyo-ta-ki da-man-dya-ril-sa — ye-vo u-vo-li-li biz vı-had-no-va pa-so-bi-ya]
- En sonunda belasını buldu; tazminatsız kovdular.
- Çok konuşarak/kaşınarak hak ettiği cezaya ulaşmak, amcık ağızlılık ederek belasını bulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандяриваться
Latin Transkripsiyonu: Domandyarivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dya-ri-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça bir eylemin sınırına ulaştığını veya olumsuz bir sonuç doğurduğunu bildiren ön ek до- [da] ile kadın cinsel organı anlamına gelen ve Rusça küfür dağarcığının temel direklerinden olan манда [man-da] kökünün birleşiminden türetilmiştir. Fiili hareketli ve sürekli kılmak için eklenen -яри- [-yari-] ile sık tekrarlanan eylemleri ifade eden -ива- [-iva-] ekleri, dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekiyle tamamlanır. Kelimenin motamot analizi, "belasını bulana kadar amcık ağızlılık etmek" veya "çenesiyle/tavırlarıyla belayı üzerine çekmek" şeklindedir. Standart Rusçadaki edebi karşılıkları достукаться [das-tu-kat-sa] (hak etmek, en sonunda belasını bulmak) ve daha hafif bir argo olan доиграться [da-ig-rat'-sa] (fazla ileri gitmek, oyunun sonuna gelmek) fiilleridir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sözcük, Rus sokak kültüründe, askeri kışlalarda ve cezaevi hiyerarşisinde sıkça başvurulan tehditkâr ve uyarıcı bir ifadedir. Bir kişinin sabır sınırlarını sürekli zorlaması, gereksiz konuşması veya kışkırtıcı davranması neticesinde kaçınılmaz olarak fiziksel şiddete veya cezalandırılmaya maruz kalacağı anı betimler. Hapishane kültürü olan феня [fe-nya] argosunda da racona uymayan, çok konuşan veya kuralları ihlal eden kişileri uyarırken домандяришься [da-man-dya-riş-sya] (kaşınıyorsun, sonun kötü olacak) şeklinde kullanılır. Kelime, kişinin kendi rızası ve aptallığıyla felaketi üzerine çekmesini alaycı bir üslupla ortaya koyar.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.