Дохуяриваться
(Dohuyarivatsya)- Aşırı, inatçı veya kaba bir çabayla bir şeyi başarmak/elde etmek: Çok uğraşarak, zorlayarak, tabiri caizse “sike sike” bir amaca ulaşmak. Bu, istenen veya istenmeyen bir sonuca varma durumunu ifade edebilir.
1. Örnek Cümle:- Я дохуярился до того, что меня наконец-то услышали. [ya da-hu-ya-ri-lsa da ta-vo, şto min-ya na-ka-nyet-ta u-sliš-a-li]
- O kadar uğraştım ki sonunda sesimi duydular.
2. Örnek Cümle:- Он дохуярился до своей цели, несмотря ни на что. [on da-hu-ya-ri-lsa da sva-yey tsye-li, nis-mat-rya ni na şto]
- Ne olursa olsun amacına ulaştı.
- Aşırıya kaçarak, sınırları zorlayarak bir sonuca veya duruma gelmek: Bir şeyi fazlasıyla zorlamak, abartmak veya bir durumu istenmeyen bir raddeye getirmek.
1. Örnek Cümle:- Ты дохуярился до того, что тебя уволили. [tı da-hu-ya-ri-lsa da ta-vo, şto ti-bya u-vo-li-li]
- O kadar zorladın ki sonunda kovuldun.
2. Örnek Cümle:- Они дохуярились до полной разрухи в отношениях. [a-ni da-hu-ya-ri-lis da pol-nay raz-ru-hi v at-na-şe-ni-yah]
- İlişkilerini tam bir yıkıma kadar getirdiler (aşırıya kaçarak).
- Aşırı çabayla elde etmek / Başarmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Дохуяриваться
Latin Transkripsiyonu: Dohuyarivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-hu-ya-ri-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en yaygın ve kaba küfür köklerinden biri olan хуй [huy] (erkek cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Fiilin yapısı, bir işi sonuna kadar götürme veya tamamlama anlamı veren до- [do] ön eki ile, fiil eylemini sürdürme veya tekrarlama anlamına gelen -ивать [-ivat'] son eki ve dönüşlü veya karşılıklı eylemleri ifade eden -ся [-sa] son ekinin birleşmesinden oluşur. Temel fiil хуярить [hu-ya-rit'], kaba bir şekilde “vurmak, sertçe yapmak, yoğun bir şekilde çalışmak” anlamlarına gelir. Dolayısıyla, дохуяриваться [da-hu-ya-ri-vat-sa] kelimesi, bir şeye aşırı, inatçı, zorlayıcı ve sıklıkla kaba bir çaba göstererek ulaşmak, başarmak veya belirli bir duruma gelmek anlamını taşır. Kelimenin bu yoğun ve müstehcen yapısı, Elistratov (2000) ve Plutser-Sarno (2005) gibi araştırmacıların çalışmalarında incelenen Rusça argonun ve küfür dilinin karakteristik özelliklerinden biridir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Дохуяриваться [da-hu-ya-ri-vat-sa], Rus dilinde добиваться [da-bi-vat-sa] (elde etmek, başarmak) fiilinin kaba, argo ve yoğunlaştırılmış bir eşanlamlısıdır. Bu fiil, genellikle bir hedefe ulaşmak için gösterilen olağanüstü, çoğu zaman yıpratıcı veya ahlaki sınırları zorlayan çabayı ifade eder. Kullanımı, konuşmacının ya çok inatçı, kararlı olduğunu ya da bir şeyin peşinden giderken ne kadar ileri gidebileceğini küfürlü bir üslupla belirtme eğilimindedir.
Sözcük, bir durumu 'sonuna kadar zorlamak' veya 'işin bokunu çıkarmak' suretiyle bir sonuca varmak gibi anlamlar içerir. Bu bağlam, Zemskaya (1996) ve Sannikov (1999) gibi dilbilimcilerin ifade ettiği, dil oyunları ve pragmatik analizlerle ilişkilidir. Kelime, kişinin gösterdiği çabayı ya küçümseyen (ama aslında takdir eden) ya da bizzat kendisinin ne kadar zorlandığını vurgulayan bir tonlama ile kullanılabilir. Özellikle феня [fe-nya] olarak bilinen hapishane argosunda ve genel yeraltı jargonunda, zorlu koşullar altında hayatta kalma ve hedeflere ulaşma mücadelesini ifade etmek için benzer yoğunluktaki fiiller yaygın olarak kullanılır. Bu durum, Galeotti (2018) ve Chalidze (1977) gibi kaynaklarda belgelenen yeraltı dünyasının kendine özgü dil kültürüne işaret eder.
Fiil, bazen olumsuz bir sonuca yol açan aşırı ve pervasız çabayı da anlatabilir. Örneğin, bir kişinin iş yerinde sürekli patronuyla tartışarak sonunda kovulması durumunda kullanılabilir. Bu tür kullanımlar, Levin (1986) tarafından analiz edilen pragmatik işlevler, yani sövme fiillerinin sadece bir durumu değil, aynı zamanda konuşmacının ruh halini ve tutumunu da ifade etme kapasitesiyle örtüşür.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).