До едрёной матери
(Do yedryonoy materi)- Çok fazla, dünya kadar, bok gibi, eşek yüküyle (Miktar belirtir): Aşırı derecede çok, sayısız veya başa çıkılamayacak miktarda olan durumlar, nesneler ve insanlar için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- У меня работы сегодня до едрёной матери, даже присесть некогда. [u min-ya ra-bo-tı si-vod-nya da yid-ryo-noy ma-ti-ri, da-je pri-syest' nye-kag-da]
- Bugün dünya kadar işim var, oturmaya bile vaktim yok.
2. Örnek Cümle:- Народу на площади собралось до едрёной матери! [na-ro-du na plo-şşa-di sab-ra-las' da yid-ryo-noy ma-ti-ri]
- Meydanda anasının gözü kadar (mahşer günü gibi) insan toplanmıştı!
- Aşırı derecede, son raddeye kadar (Pekiştirme/Zarf): Bir eylemin, duygunun veya fiziksel durumun uç noktaya ulaştığını, bıkkınlık veya yorgunluk verdiğini belirtir.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня устал до едрёной матери после этой тренировки. [ya si-god-nya us-tal da yid-ryo-noy ma-ti-ri pos-le e-toy tri-ni-rof-ki]
- Bu idmandan sonra köpek gibi yoruldum.
2. Örnek Cümle:- Нам до едрёной матери надоели твои вечные жалобы. [nam da yid-ryo-noy ma-ti-ri na-da-ye-li tva-i vyeç-nı-ye ja-la-bı]
- Senin bu bitmek bilmez şikayetlerinden gına geldi.
- Öz/yiğit anasına kadar / Anasının gözüne kadar
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: До едрёной матери
Latin Transkripsiyonu: Do yedryonoy materi
Okunuşu ve Vurgu: [da yid-ryo-noy ma-ti-ri]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
İfade, yönelme ve miktar bildiren до [da] edatı, едрёный [yed-ryo-nıy] sıfatı ve мать [mat'] isminin çekimli hâli olan матери [ma-ti-ri] kelimelerinden oluşur. Kelime kökeni olarak едрёный [yed-ryo-nıy], Rusça çekirdek, öz anlamına gelen ядро [yad-ro] kelimesinden türemiştir; sözlük anlamıyla "iri, dolgun, taze, güçlü, sağlam" demektir. Ancak buradaki kullanımı tamamen fonetik bir örtmeceye dayanır. Bu ifade, Rusça küfür repertuarının en ağır kalıplarından olan ve anneye yönelik cinsel saldırı içeren ебёна мать [yi-byo-na mat'] kalıbının, ses benzerliği kullanılarak yumuşatılmış (eufemistik) bir versiyonudur. Zamanla bu örtmece kendi başına bağımsızlaşmış ve aşırılık bildiren bir miktar zarfına dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda aşırı miktarları, sınırları aşan doluluğu veya kalabalığı ifade etmek için sıklıkla cinsel ve anatomik referanslı kaba yapılar kullanılır; nitekim до хуя [da hu-ya] veya до пизды [da piz-dı] ifadeleri bunun en yaygın örnekleridir. До едрёной матери [da yid-ryo-noy ma-ti-ri] deyimi de tam olarak bu yapılardan biridir. Orijinal ağır küfrün sansürlenmiş veya sosyal açıdan nispeten daha kabul edilebilir kılınmış bir formu olmasına rağmen, sokak dilinde ve günlük kaba konuşmada hâlâ oldukça sert, ekspresif ve argoya ait bir ton taşır. Bu ifade sadece nesnelerin çokluğunu değil, aynı zamanda konuşmacının karşılaştığı bu aşırı miktar karşısındaki şaşkınlığını, bıkkınlığını veya hayretini de vurgular. Özellikle işçiler, askerler ve halkın alt kesimleri arasında, yorucu işlerin yoğunluğunu veya can sıkıcı durumların sıklığını tasvir etmek amacıyla yaygın biçimde kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.