Дама
(Dama)- Pasif homoseksüel erkek (Hapishane ve suç argosu): Cezaevi hiyerarşisinde veya sokak jargonunda pasif cinsel roldeki erkekleri aşağılamak, etiketlemek veya tanımlamak için kullanılan dişil kodlama.
1. Örnek Cümle:- В камере его сразу определили как даму. [f ka-mi-rye i-vo sra-zu ap-ri-dye-li-li kak da-mu]
- Koğuşta onu hemen pasif eşcinsel olarak damgaladılar.
2. Örnek Cümle:- Этот местный авторитет держит при себе несколько дам. [e-tat myest-nıy af-ta-ri-tyet dyer-jit pri si-bye nyes-kal'-ka dam]
- Bu yerel hiyerarşi lideri yanında birkaç pasif eşcinsel barındırıyor.
- Hanımefendi / Soylu kadın / Dam (oyun kartlarında)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Дама
Latin Transkripsiyonu: Dama
Okunuşu ve Vurgu: [da-ma]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçaya Batı Avrupa dillerinden (Fransızca dame, Latince domina) geçmiştir. Standart Rusçada "hanımefendi", "soylu kadın" veya genel anlamda "kadın" anlamına gelir. Ancak Rus cezaevi alt kültüründe ve bu kültürden beslenen sokak argosunda (феня [fe-nya]), kelime köklü bir anlamsal kaymaya uğramıştır. Dişil bir terimin eril bir özneye yakıştırılması yöntemiyle, suç hiyerarşisinde en alt kademede yer alan pasif eşcinsel erkekleri tanımlayan aşağılayıcı ve kategorize edici bir argo terime dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sovyet Gulag kampları ve sonrasındaki Rus cezaevi sisteminde katı bir hiyerarşik kast yapısı mevcuttur. Bu hiyerarşinin en alt tabakasını "aşağılanmışlar" veya "dışlanmışlar" (опущенные [a-puş-şen-nı-ye] veya обиженные [a-bi-jen-nı-ye]) oluşturur. Bu gruptaki mahkumlar, cezaevi içinde kadın rollerini üstlenmeye zorlanır ve cinsel istismara maruz bırakılırlar. Cezaevi argosunda bu mahkumları tanımlamak için bilinçli olarak дама [da-ma], девочка [dye-vaç-ka] veya машка [maş-ka] gibi dişil isimler kullanılır. Bu dilsel pratik, bireyin erkeklik kimliğini tamamen elinden almayı ve onu hiyerarşik olarak mülkiyet altına almayı hedefler. Zamanla bu terim cezaevi sınırlarını aşarak genel sokak argosuna ve yeraltı dünyasının gündelik diline de benzer bir aşağılama ve kategorizasyon ifadesi olarak sızmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).