Зойка
(Zoyka)- Cezaevi ve suç argosunda pasif eşcinsel erkek: Cezaevi hiyerarşisinde cinsel olarak pasif konuma düşürülmüş, eril statüsü elinden alınarak kendisine kadın ismi yakıştırılmış mahkum.
1. Örnek Cümle:- В камере его быстро окрестили Зойкой. [v ka-mi-ri ye-vo bıs-tra ak-ris-ti-li zoy-kay]
- Hücrede ona hemen Zoyka adını takıp pasif eşcinsel yaptılar.
2. Örnek Cümle:- Среди местных опущенных была одна известная Зойка. [sri-di myes-nıh a-puş-şen-nıh bı-la ad-na iz-vyest-na-ya zoy-ka]
- Buranın aşağılanmış dışlanmışları arasında bilinen bir pasif eşcinsel vardı.
- Zoyka (Zoya kadın isminin kaba/küçültmeli formu)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Зойка
Latin Transkripsiyonu: Zoyka
Okunuşu ve Vurgu: [zoy-ka]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada yaygın bir kadın ismi olan Зоя [zo-ya] (Yunanca 'hayat' anlamına gelen Zoe kelimesinden türemiştir) isminin samimi, teklifsiz veya kaba küçültme varyasyonu olan Зойка [zoy-ka] kelimesinden türetilmiştir. Gündelik dilde basit bir isim kısaltmasıyken, Rus cezaevi argosu феня [fe-nya] içerisine dahil olmasıyla birlikte semantik olarak tamamen kadınsallaştırılmış bir hakaret ve statü belirteci haline gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sovyet ve Rus cezaevi alt kültüründe (Gulag döneminden modern ıslahevlerine kadar) aşırı derecede katı, acımasız ve militarist bir kast sistemi uygulanır. Bu sistemin en alt katmanında, hakları bulunmayan ve diğer mahkumlar tarafından fiziksel, psikolojik ve cinsel istismara uğrayan dışlanmışlar yer alır. Bu sınıfa ait mahkumlar genel olarak обиженные [abi-jen-nı-ye] veya опущенные [apuş-şen-nı-ye] olarak tanımlanır. Güç hiyerarşisinin gereği olarak, cezaevinde pasif cinsel partner rolüne zorlanan veya bu konumda bulunan erkeklerin eril kimlikleri dilsel düzeyde yok edilir. Eril kimliğin yok edilmesinin en sistemik yolu, bu kişilere kadın isimleriyle hitap edilmesidir. Зойка [zoy-ka] ismi de tıpkı Машка [maş-ka] veya Сверка [sver-ka] gibi, cezaevinde pasif eşcinsel konuma getirilmiş erkek mahkumları damgalamak, aşağılamak ve onların hiyerarşik olarak alt konumunu sabitlemek amacıyla kullanılan yaygın kadın isimlerindendir.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).