Жополиз
(Zhopoliz)- Göt yalayıcı / Yalaka / Dalkavuk (Çıkarı için üstlerine aşırı yaltaklanan kişi): Üst kademedeki kişilere, yöneticilere veya güç sahiplerine yaranmak için her türlü onursuzluğu göze alan, yaltakçı kişi.
1. Örnek Cümle:- Этот жополиз опять крутится возле начальника, выпрашивает повышение. [e-tat ja-pa-lis a-pyat' kru-tit-sa voz-li na-çal'-ni-ka, vıp-ra-şı-va-it pa-vı-şe-ni-ye]
- Bu göt yalayıcı yine müdürün etrafında dolanıyor, terfi koparmaya çalışıyor.
2. Örnek Cümle:- Терпеть не могу жополизов, которые готовы на всё ради тёплого места. [tir-pet' ni ma-gu ja-pa-li-zaf, ka-to-rı-ye ga-to-vı na fso ra-di tyo-pla-va mye-sta]
- Rahat bir koltuk için her şeyi yapmaya hazır göt yalayıcılarına katlanamıyorum.
- Göt yalayıcı
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Жополиз
Latin Transkripsiyonu: Zhopoliz
Okunuşu ve Vurgu: [ja-pa-lis]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça kaba dilde ve argoda 'kıç/göt' anlamına gelen жопа [japa] ismi ile 'yalamak' anlamına gelen лизать [lizat'] fiilinin birleşiminden türetilmiştir. Yapısal olarak iki kökün bir bağlayıcı ünlü (o) ile birleşmesiyle (жоп-о-лиз) oluşmuş bir birleşik isimdir. Batı dillerindeki 'bootlicker' (bot yalayıcı) veya 'ass-licker' (göt yalayıcı) kavramlarıyla birebir semantik ve morfolojik eşdeğerliğe sahiptir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sosyokültürel yapısında hiyerarşi ve otoriteyle olan ilişkiler tarih boyunca belirleyici bir rol oynamıştır. Çarlık bürokrasisinden Sovyet nomenklaturasına ve modern Rus iş dünyasına kadar, üst kademelere yaranma ve dalkavukluk yapma davranışı toplumsal mizahın ve eleştirinin odak noktası olmuştur. Жополиз kelimesi, bu dalkavukluk ve yaltaklanma eylemini en kaba, doğrudan ve aşağılayıcı şekilde ifade eden terimdir. Resmi veya edebi dilde kullanılan подхалим (yaltakçı) veya льстец (dalkavuk) kelimelerinin sokak argosundaki ve halk dilindeki en sert karşılığıdır. Özellikle Sovyet dönemi cezaevi (Fenya) kültüründe ve askeri jargonda, amirlere veya gardiyanlara yaranmaya çalışan işbirlikçileri aşağılamak için sıklıkla kullanılmış, oradan da gündelik iş hayatına ve sokak diline evrilmiştir. Bu ifadeyi kullanan kişi, hedef aldığı kişinin onurunu ve gururunu hiçe sayarak sadece kişisel çıkar peşinde koştuğunu en ağır şekilde vurgulamış olur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.