Заёбываться
(Zayobıvatsya)- Aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, anası ağlamak: Çok ağır fiziksel veya zihinsel çalışma sonucunda tamamen tükenmek, kendini harap etmek.
1. Örnek Cümle:- Я каждый день заёбываюсь на этой работе за копейки. [ya kaj-dıy dyen' za-yo-bı-va-yus' na e-tay ra-bo-ti za ka-pyey-ki]
- Bu işte üç kuruş için her gün anam ağlıyor.
2. Örnek Cümle:- Не надо так заёбываться, здоровье дороже всего. [nye na-da tak za-yo-bı-vat-sa, zda-rov-ye da-ro-ji fsi-vo]
- Kendini bu kadar helak etmene (canını çıkarmana) gerek yok, sağlık her şeyden önemli.
- Bir şeyden veya birinden bezmek, illallah etmek, gına gelmek: Tekrarlayan, sinir bozucu durumlar veya insanlar yüzünden sabrın ve tahammülün tükenmesi.
1. Örnek Cümle:- Я уже заёбываюсь выслушивать твои вечные жалобы. [ya u-je za-yo-bı-va-yus' vıs-lu-şı-vat' tva-i vyeç-nı-ye ja-la-bı]
- Senin bitmek bilmeyen şikayetlerini dinlemekten artık illallah ediyorum.
2. Örnek Cümle:- Мы заёбываемся с этими бумагами каждый божий день. [mı za-yo-bı-va-yem-sya s e-ti-mi bu-ma-ga-mi kaj-dıy bo-jiy dyen']
- Her Allah'ın günü bu evrak işleriyle uğraşmaktan canımız çıkıyor.
- Sikişmekten bitap düşmek / Kendi kendini siktirerek tüketmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Заёбываться
Latin Transkripsiyonu: Zayobıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-yo-bı-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en üretken ve en eski ağır küfür köklerinden biri olan ебать [yebat'] fiilinden türetilmiştir. Kelime yapısı olarak, eylemin tamamlandığını, sınırına ulaştığını veya aşırıya kaçtığını gösteren за- [za-] ön eki, eylemin süreklilik ve tekrarlanma bildiren geniş zaman halini kuran -ыва- [-ıva-] eki ve eylemi öznenin kendisine döndüren dönüşlülük eki olan -ся [-sya] parçalarının birleşmesinden oluşur. Kelimenin kökenbilimsel anlamı tam olarak "kendini siktirerek bitirmek", "sikişmekten helak olmak" veya "hırpalanarak tükenmek" şeklindedir. Tarihsel süreçte bu kaba cinsellik bildiren kök, fiziksel ve zihinsel tükenmişliği en üst perdeden ifade eden mecazi bir argo kalıba evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus günlük yaşamında ve sokak jargonunda bu kelime, sıradan bir yorgunluk ifadesi olan уставать [ustavat'] fiilinin çok daha ağır, agresif ve ekspresif bir alternatifidir. Kişinin sadece fiziksel olarak yorulmasını değil; aynı zamanda monoton, bıktırıcı, saçma veya haksız bir iş yükü altında ezilmesini, sabrının son damlasına gelmesini ifade eder. Sovyet dönemindeki ağır sanayi işçiliği, zorunlu askerlik sistemi ve Gulag kampları gibi bireyin fiziksel ve psikolojik sınırlarının sonuna kadar zorlandığı ortamlarda, maruz kalınan ağır yükü tarif etmek için bu kelime vazgeçilmez bir dilsel araç haline gelmiştir. Günümüzde iş hayatının stresini, bürokratik engelleri, bitmek bilmeyen ev işlerini veya insanı çileden çıkaran ilişkileri tarif ederken yaygın şekilde kullanılır. Kelimenin tamamlanmışlık bildiren bitmişlik (perfective) hali ise заебаться [zayebat'sa] şeklindedir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.