Заебашиваться
(Zayebaşivatsya)- Çok yoğun/ağır çalışmaktan canı çıkmak, pestili çıkmak, anası sikilmek: Aşırı fiziksel veya zihinsel emek harcayarak kendini tamamen tüketmek.
1. Örnek Cümle:- Я каждый день заебашиваюсь на этой работе за копейки. [ya kaj-dıy dyen' za-yi-ba-şı-va-yus' na e-tay ra-bo-ti za ka-pey-ki]
- Üç kuruş para için her gün bu işte anam sikiliyor (canım çıkıyor).
2. Örnek Cümle:- Хватит так заебашиваться, здоровье же не железное. [hva-tit tak za-yi-ba-şı-vat'-sya, zda-rov-yi ji ni ji-lyez-na-ya]
- Kendini bu kadar helak etmeyi (götünü yırtmayı) bırak, sağlığın taştan değil ya.
- Başı belaya girmek, boktan/karanlık bir duruma düşmek, istenmeyen olaylara bulaşmak: Kendi hatası veya şanssızlık yüzünden içinden çıkılması zor problemlere sürüklenmek.
1. Örnek Cümle:- Он опять начал связываться с криминалом и заебашиваться в мутные схемы. [on a-pyat' na-çal sfi-zı-vat'-sya s kri-mi-na-lam i za-yi-ba-şı-vat'-sya v mut-nı-yi s-he-mı]
- Yine suç dünyasıyla takılmaya ve karanlık işlerin (boktan şemaların) içine düşmeye başladı.
2. Örnek Cümle:- Не хочу я заебашиваться в эти ваши тёрки, разбирайтесь сами. [ni ha-çu ya za-yi-ba-şı-vat'-sya v e-ti va-şı tyor-ki, raz-bi-ray-tis' sa-mi]
- Sizin bu boktan sürtüşmelerinizin içine sürüklenmek istemiyorum, kendi aranızda halledin.
- Aşırı ve yıpratıcı şekilde çalışarak canı çıkmak
- Bela veya pislik dolu bir durumun içine çekilmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Заебашиваться
Latin Transkripsiyonu: Zayebaşivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-yi-ba-şı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en temel ve en üretken küfür köklerinden biri olan ve doğrudan cinsel birleşme eylemini ifade eden ебать [yibat'] eylemine dayanır. Bu kök, zamanla ön ekler ve eklerle zenginleşerek her türlü aşırı eylemi, yoğun çalışmayı ve şiddeti ifade eden devasa bir argoya dönüşmüştür. Buradaki yapı, yoğunluk ve sertlik bildiren ебашить [yibaşit'] (aşırı güç uygulayarak iş yapmak, vurmak, sertçe yapmak) fiiline dayanır. Fiile eklenen за- [za-] ön eki, eylemin bir sınıra ulaştığını, öznenin bu eylem altında ezildiğini veya geri dönülemez bir sürece girdiğini gösterir. Sonundaki -ива- [-iva-] eki eylemin süreklilik (bitmemişlik) bildirmesini sağlarken, -ться [-tsya] dönüşlülük eki ise bu yoğun ve yıpratıcı eylemin doğrudan öznenin kendisine döndüğünü, yani özneyi doğrudan etkilediğini vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sosyo-kültürel yapısında, özellikle Sovyetler Birliği dönemindeki ağır sanayi, şantiye ve tarım alanlarındaki zorlu çalışma koşulları, standart dildeki уставать [ustavat'] (yorulmak) kelimesini yetersiz kılmıştır. Günlük hayatta ve işçi sınıfı arasında, insanın fiziksel ve zihinsel sınırlarının ötesine geçerek harap olmasını ifade etmek için bu ağır ve ekspresif argo türev yaratılmıştır. Kelime sadece bedensel çöküşü değil, aynı zamanda hayatın getirdiği ağır yüklerin altında ezilmeyi de tanımlar. Diğer yandan, kelimenin ikinci anlamı olan "boktan bir duruma düşmek, istenmeyen olaylara bulaşmak" ise, sokak argosunda ve cezaevi jargonunda (hırsızlar dünyası ve suç çevreleri) sıkça karşımıza çıkar. Bu bağlamda, kişinin kendi dikkatsizliği veya kaderin cilvesiyle içinden çıkılması zor, belalı ve yıpratıcı bir girdaba sürüklenmesi durumunu, yani попадать в неприятную историю [papadat' v nipriyatnuyu istoriyu] durumunu ifade etmek için bu sert fiile başvurulur.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).