Затрахиваться
(Zatrahivatsya)- Çok yoğun veya zor bir iş yüzünden aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, tükenmek: Fiziksel veya zihinsel olarak kendini tamamen bitirene kadar çalışmak veya uğraşmak.
1. Örnek Cümle:- Я каждый день затрахиваюсь на этой работе за копейки. [ya kaj-dıy dyen' za-tra-hi-va-yus' na e-tay ra-bo-ti za ka-pyey-ki]
- Her gün bu işte üç kuruş için canım çıkıyor.
2. Örnek Cümle:- Хватит затрахиваться, иди отдохни немного. [hva-tit za-tra-hi-vat-sa, i-di ad-dah-ni ni-mno-ga]
- Kendini bu kadar yıprattığın yeter, git biraz dinlen.
- Bir şeyle gereksiz yere uğraşıp durmak, bir sorunu çözmek için kendini telef etmek: İçinden çıkılması zor, rutin veya can sıkıcı işlerle boğuşmak.
1. Örnek Cümle:- Мы весь вечер затрахивались с этой дурацкой программой. [mı ves' vye-çir za-tra-hi-va-lis' s e-tay du-rats-kay pra-gram-may]
- Bütün akşam bu aptal programla uğraşıp canımızdan bezdik.
- Aşırı yorulmaktan canı çıkmak / Kendi kendini yıpratmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Затрахиваться
Latin Transkripsiyonu: Zatrahivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-tra-hi-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada yansıma bir ses olan ve darbe, gürültü bildiren трах [trah] kökünden türetilmiştir. Bu kökten gelen трахать [tra-hat'] fiili, başlangıçta "vurmak, gürültüyle çarpmak" anlamına gelirken, 20. yüzyılın ortalarından itibaren cinsel ilişkiyi ifade eden kaba bir argo sözcüğe dönüşmüştür. Başına gelen ve sınır/aşırılık bildiren за- [za-] öneki ve dönüşlülük eki olan -ся [-sya] birleştiğinde ortaya çıkan затрахиваться [za-tra-hi-vat-sa], kelime anlamıyla "cinsel olarak aşırı hırpalanıp bitap düşmek" anlamına gelse de, gündelik argo kullanımda tamamen yön değiştirerek iş, uğraş veya zorlu bir süreç nedeniyle "aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak" anlamını kazanmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, Rus sokak kültüründe ve günlük dilde çok daha ağır ve tabu kabul edilen, temel küfür kökünden türemiş заёбываться [za-yo-bı-vat-sa] fiilinin daha yumuşatılmış ama hâlâ kaba sayılan bir alternatifidir. Sovyet döneminin ağır sanayi ve yoğun bürokrasi ortamında, sıradan insanların sistemin getirdiği ağır yükler altında ezilmesini ve tükenmişliğini ifade etmek için yaygınlık kazanmıştır. Günümüzde iş hayatında, okulda veya rutin ev işlerinde yaşanan tükenmişliği (burnout) ifade etmek için kullanılan en yaygın kaba ifadelerden biridir. Kendini yıpratmak, bitmek bilmeyen işlerin altında ezilmek ve zihinsel/fiziksel olarak tamamen boşalmak durumlarını anlatmakta kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.