Заштатная девка
(Zaştatnaya devka)- Ucuz fahişe, orospu, sokak sürtüğü: Toplumun en alt tabakasında yer alan, para veya çıkar karşılığı cinsel ilişkiye giren, aşağılanan kadınları tanımlamak için kullanılan son derece ağır ve kaba bir küfür ifadesi.
1. Örnek Cümle:- Она обычная заштатная девка, за бутылку водки пойдёт с кем угодно. [a-na a-bıç-na-ya za-ştat-na-ya dyev-ka, za bu-tıl-ku vod-ki pay-dyot s kem u-god-na]
- O sıradan bir ucuz fahişe, bir şişe votka için herkesle yatar.
2. Örnek Cümle:- Не смей приводить эту заштатную девку в наш дом! [nye smey pri-va-dit' e-tu za-ştat-nu-yu dyev-ku v naş dom]
- O sokak sürtüğünü evimize getirmeye cürret etme!
- Hafifmeşrep, kolay elde edilen kadın (Aşağılayıcı argo): Ahlaki değerleri zayıf görülen, güvenilmez ve değersiz bulunan kadınlar için kullanılan küçümseyici ifade.
1. Örnek Cümle:- Опять он крутится с какими-то заштатными девками. [a-pyat' on kru-tit-sa s ka-ki-mi-ta za-ştat-nı-mi dyef-ka-mi]
- Yine bir takım ucuz, hafifmeşrep kızlarla sürtüyor.
- Kadro dışı kız / Kadro dışı kadın
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Заштатная девка
Latin Transkripsiyonu: Zaştatnaya devka
Okunuşu ve Vurgu: [za-ştat-na-ya dyev-ka]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, iki kelimenin birleşmesinden oluşur. Birinci kelime olan заштатный [za-ştat-nıy], Rusça devlet bürokrasisinde kadro dışı, bütçe dışı, unvansız veya yedekte duran anlamına gelen штат [ştat] (kadro/kadro yapısı) kelimesinden türetilmiştir. Tarihsel olarak resmi kadroların dışında kalan, güvencesiz ve gözden çıkarılabilir işleri veya kişileri tanımlar. İkinci kelime olan девка [dyev-ka] ise дева [dye-va] (kız/bakire) kelimesinin küçültücü, zamanla da sokak argosunda kadınları değersizleştiren kaba bir türevidir. Bu iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan tamlama, kelime anlamıyla "kadro dışı kız" demektir; ancak toplumsal yapıda hiçbir yasal güvencesi veya statüsü olmayan, en alt sınıftan fahişeleri yani блядь [blyat'] kelimesini tanımlayan kaba bir örtmeceye dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Çarlık Rusyası döneminde fahişelik devlet kontrolü altındaydı ve resmi çalışan fahişelere жёлтый билет [joltıy bilyet] (sarı bilet) verilirdi. Bu biletle kayıt altında olan kadınlar belirli haklara ve sağlık kontrollerine tabiydi. Ancak resmi kayıtların, yani kadroların dışında kalan, sokaklarda gizlice çalışan, en yoksul ve korumasız fahişeler için bürokratik bir terim olan заштатная [za-ştat-na-ya] (kadro dışı) sıfatı kullanılmaya başlanmıştır. Zamanla bu bürokratik ayrım, sokak argosunda ve küfür dilinde en değersiz, en ucuz ve en düşük statüdeki sokak kadınlarını aşağılamak için kullanılan kalıplaşmış bir küfre dönüşmüştür. Sovyetler Birliği döneminde de bu terim varlığını korumuş, toplumsal düzenin dışına itilmiş, güvenilmez ve ahlaki sınırları aşmış kadınları tanımlamak için erkek erkeğe sohbetlerde ve sokak jargonunda sıkça kullanılmıştır. Günümüzde ise hem doğrudan fahişe anlamında bir küfür olarak hem de hafifmeşrep, kolay elde edilebilir kadınları küçümsemek amacıyla kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.