Заснашиваться
(Zasnaşıvat'sya)- Çok çalışmaktan, işten veya dertlerden götü çıkmak / anası ağlamak / bitap düşmek: Yoğun iş yükü altında ezilip adeta bir paçavra gibi yıpranmak.
1. Örnek Cümle:- Я уже целую неделю заснашиваюсь на этой стройке. [ya u-je tse-lu-yu ni-de-lyu za-sna-şı-va-yus' na e-tay stroy-ke]
- Bir haftadır bu şantiyede resmen anam ağlıyor.
2. Örnek Cümle:- Не надо так заснашиваться ради копеечной зарплаты. [nye na-da tak za-sna-şı-vat-sa ra-di ka-pe-yeç-nay zar-pla-tı]
- Üç kuruşluk maaş için kendini bu kadar hırpalamaya, götünü yırtmaya değmez.
- Bir durumdan, işten veya insandan bezmek / gına gelmek / içi şişmek: Sürekli tekrarlayan, can sıkıcı bir durum yüzünden zihinsel olarak tükenmek.
1. Örnek Cümle:- Я заснашиваюсь слушать твои постоянные жалобы. [ya za-sna-şı-va-yus' slu-şat' tva-i pas-ta-yan-nı-ye ja-la-bı]
- Senin bitmek bilmeyen şikayetlerini dinlemekten artık içim şişti.
2. Örnek Cümle:- Хватит заснашиваться по пустякам! [hva-tit za-sna-şı-vat-sa pa pus-tya-kam]
- İncir çekirdeğini doldurmayacak şeyler yüzünden kendini tüketmeyi bırak artık!
- Aşırı yıpranmak / Eskimek / Tamamen canı çıkmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Заснашиваться
Latin Transkripsiyonu: Zasnaşıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-sna-şı-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada kıyafet, ayakkabı veya herhangi bir nesnenin aşırı kullanımdan dolayı eskimesi, yıpranması ve kullanılmaz hale gelmesi anlamına gelen снашиваться [sna-şı-vat-sa] (kökü: носить [na-sit'] - taşımak, giymek) fiilinden türetilmiştir. Başına gelen за- [za-] öneki, eylemin tamamen gerçekleştiğini veya uç bir noktaya ulaştığını belirtir. Argo ve sokak dilinde ise bu kelime, Rusçanın en yaygın ve ağır küfür köklerinden biri olan ебать [ye-bat'] eyleminden türeyen ve "canı çıkmak, amiyane tabirle götü sikilmek, aşırı çalışmaktan mahvolmak" anlamına gelen заебываться [za-yo-bı-vat-sa] fiilinin yerine kullanılan örtmece (eufemizm) bir eşdeğer haline gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sosyodilbilimsel açıdan заснашиваться [za-sna-şı-vat-sa], Rus sokak kültüründe küfürlü ifadelerin doğrudan kullanılmasının uygun olmadığı yarı-resmi ortamlarda veya sansür kaygısı güdüldüğünde devreye giren bir "kamuflaj" kelimesidir. Rus işçi, asker ve cezaevi (yani феня [fe-nya] argosu) kültüründe, ağır fiziksel koşullar altında çalışmanın yarattığı aşırı tükenmişlik durumunu ifade etmek için doğrudan küfürlü karşılığı olan заебываться [za-yo-bı-vat-sa] kelimesi sıklıkla tercih edilir. Ancak aile ortamında, kamusal alanlarda veya kadınların yanında bu ağır küfürlü ifadeyi yumuşatmak amacıyla, benzer bir ses yapısına ve "yıpranma" anlam ilişkisine sahip olan заснашиваться [za-sna-şı-vat-sa] tercih edilir. Bu kullanım, dil oyunları ve fonetik benzerlikler yoluyla küfürlerin toplumda kabul edilebilir hale getirilmesi sürecinin tipik bir örneğidir. Kelime hem fiziksel bitkinliği hem de tekrarlayan, sıkıcı işlerden dolayı yaşanan zihinsel bıkkınlığı ifade etmek için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.