Засеря
(Zaserya)- Aşırı pasaklı, temizliğe dikkat etmeyen, etrafı kirleten kimse: Temizlik alışkanlığı olmayan ya da sakarlığı yüzünden sürekli üstünü başını batıran kişiler için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Убери за собой, засеря, весь стол изгадил. [u-bi-ri za sa-boy, za-sye-rya, vyes' stol iz-ga-dil]
- Arkandan temizle seni sıçmık, bütün masayı bok götürüyor.
2. Örnek Cümle:- Этот мелкий засеря опять штаны испачкал. [e-tat myel-kiy za-sye-rya a-pyat' şta-nı is-paç-kal]
- Bu küçük pasaklı yine pantolonunu batırmış.
- Ödlek, korkak, tırsık kimse: Tehlikeli veya riskli durumlardan korkup kaçan, cesareti olmayan kişileri aşağılamak için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Не будь засерей, пойдём с нами, там нечего бояться. [nye bud' za-sye-ryey, pay-dyom s na-mi, tam nye-çi-va ba-yat-sya]
- Ödlek olma da bizimle gel, orada korkacak bir şey yok.
2. Örnek Cümle:- Он сразу в кусты убежал, обычный засеря. [on sra-zu f kus-tı u-bi-jal, a-bıç-nıy za-sye-rya]
- Hemen çalılıklara kaçtı, bildiğin korkak.
- Sıçmık / Altına sıçan / Pasaklı
- Ödlek / Korkak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Засеря
Latin Transkripsiyonu: Zaserya
Okunuşu ve Vurgu: [za-sye-rya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçadaki sıçmak anlamına gelen серить [sye-rit'] fiili ile bu fiilin ön ek almış hali olan ve boklamak, sıçıp batırmak, kirletmek anlamına gelen засрать [zas-rat'] fiilinden türetilmiştir. Rusça dilbilgisinde eylemi gerçekleştiren kişileri tanımlamak amacıyla kullanılan ortak cinsiyetli (common gender) "-я" [-ya] ekiyle birleşerek засеря [za-sye-rya] formunu almıştır. Benzer morfolojik yapıya sahip olan грязнуля [gryaz-nu-lya] (pis/pasaklı kişi) veya растеря [ras-tye-rya] (unutkan/şaşkın kişi) kelimeleriyle aynı sınıftadır. Temelde sıçan, etrafı boklayan ya da altına sıçan kişi anlamına gelen засранец [zas-ra-nyets] ve дристун [dris-tun] kelimeleriyle eş anlamlıdır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve gündelik argo dilinde bu kelime iki ana semantik düzlemde karşımıza çıkar. İlk düzlemde, fiziksel anlamda aşırı derecede pasaklı, temizliğe dikkat etmeyen, üstünü başını veya yaşadığı yeri kirleten kişileri aşağılamak için kullanılır. Bu bağlamda kelime, bir tür toplumsal norm denetimi işlevi görür. İkinci düzlemde ise Rusçada altına sıçmak eyleminin korkuyla olan köklü psikolojik bağına işaret eder. Tıpkı Türkçede olduğu gibi, Rusçada da aşırı korku durumu mecazi olarak dışkı kontrolünün kaybedilmesiyle ilişkilendirilir. Bu nedenle korkan, cesaretini çabuk yitiren, yüzleşmekten kaçan ve ödlekçe davranan kişiler için трус [trus] (korkak) kelimesinin kaba bir alternatifi olarak sıklıkla tercih edilir. Sokak dilinde ve gençlik argosunda, bir gruptaki zayıf halkayı veya korkaklığı yüzünden geri adım atan birini aşağılamak için kullanılan popüler bir yergi ifadesidir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).