Засеколиться
(Zasekolitsya)- Aceleyle, hızla bir yere gitmek (Fırlamak / Hemen yola koyulmak): Bir yere çok hızlı ve ani bir kararla hareket etmek.
1. Örnek Cümle:- Мне надо срочно засеколиться в офис, шеф вызывает. [mnye na-da sroç-na za-si-ko-lit-sa v o-fis, şef vı-zı-va-yet]
- Benim acilen ofise fırlamam lazım, şef çağırıyor.
2. Örnek Cümle:- Давай засеколимся в магазин, пока он не закрылся. [da-vay za-si-ko-lim-sa v ma-ga-zin, pa-ka on nye za-krıl-sa]
- Hadi market kapanmadan hızlıca bir gidip gelelim (fırlayalım).
- Ortamdan gizlice veya aniden sıvışmak, kaçmak (Tüymek / Toz olmak): İstenmeyen bir durumdan veya baskından hızla kaçarak uzaklaşmak.
1. Örnek Cümle:- Как только шухер начался, они сразу засеколились. [kak tol-ka şu-hir na-çil-sa, a-ni sra-zu za-si-ko-li-lis]
- Baskın/karışıklık başlar başlamaz hemen tüyüp gittiler.
2. Örnek Cümle:- Куда он засеколился? Только что тут стоял. [ku-da on za-si-ko-lil-sa? tol-ka şto tut sta-yal]
- Nereye tüydü bu? Daha demin burada duruyordu.
- Hızla bir yere gitmek / Bir yere fırlamak / Aniden tüymek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Засеколиться
Latin Transkripsiyonu: Zasekolitsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-si-ko-lit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçadaki eylemin başlangıcını, yönünü veya tamamlanışını bildiren за- [za] ön eki ile halk ağzında ve sokak jargonunda hızlı hareket etmeyi, kaçmayı veya yön değiştirmeyi ifade eden секол- [sekol] kökünün birleşiminden türetilmiştir. Dönüşlülük eki olan -иться [itsa] ile tamamlanan bu fiil, doğrudan standart sözlüklerde yer almayan, bölgesel argolardan ve sokak dilinden süzülmüş bir yapıya sahiptir. Kelimenin kökeni, Rus argosundaki hızla kaçmak veya uzaklaşmak anlamına gelen секануть [si-ka-nut'] ve koşmak, hızlıca geçip gitmek anlamındaki сечь [seç'] fiilleriyle doğrudan akrabadır. Suffixal türetim yoluyla kelime daha ekspresif ve dolambaçlı bir yapıya kavuşturulmuştur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak jargonunda (уличный жаргон [u-liç-nıy jar-gon]) ve gençlik argosunda (молодёжный сленг [ma-la-dyoj-nıy sleng]) hareket bildiren fiiller son derece zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Standart dildeki sıradan gitmek anlamına gelen пойти [pay-ti] veya kaçmak anlamına gelen убежать [u-bi-jat'] gibi kelimeler, sokak kültürünün dinamizmini ve gizliliğini karşılamakta yetersiz kalır. Bu nedenle, dilde kelime oyunları aracılığıyla daha vurgulu, dramatik veya yarı-kriminal tonlar taşıyan yeni fiiller üretilir. Засеколиться [za-si-ko-lit-sa] ifadesi de tam olarak bu dinamizmin bir ürünüdür. Genellikle bir tehlikeden hızla uzaklaşmak, ani gelişen bir durum karşısında vakit kaybetmeden yola koyulmak veya bir ortamdan kimseye fark ettirmeden hızla sıvışmak durumlarında kullanılır. Post-Sovyet döneminde şehir varoşlarında ve gençlik grupları arasında popülerlik kazanmış, daha sonra genel gayriresmi konuşma dilinde kendine yer bulmuştur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).