Запизживать
(Zapizjıvat')- Bir işi veya eylemi aşırı derecede hızlı, canını dişine takarak veya aceleyle yapmak (Jet hızıyla halletmek / Yardırmak): Kısıtlı zamanda bir görevi kaba bir yoğunlukla hızlıca bitirmeye çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Хватит запизживать работу, всё равно потом переделывать заставят. [hva-tit za-piz-ji-vat' ra-bo-tu, fsyo rav-no pa-tom pi-ri-dye-lı-vat' za-sta-vyat]
- İşi böyle yangından mal kaçırır gibi amına koyarak hızlıca yapıp durma, nasıl olsa sonra yine baştan yaptıracaklar.
2. Örnek Cümle:- Он сидит на экзамене и запизживает ответы один за другим. [on si-dit na ek-za-mi-nye i za-piz-ji-vat' at-vye-tı a-din za dru-gim]
- Sınavda oturmuş, cevapları arka arkaya yardırıyor (amına koyarcasına hızlıca yazıyor).
- Amına koyarcasına/götünü yırtarak hızlı yapmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запизживать
Latin Transkripsiyonu: Zapizjıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-ji-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Rus küfür morfolojisinin son derece üretken olan yapısı içerisinde, bu köke за- [za-] ön ekinin ve eylemin sürekli/tekrarlanan yapısını belirten -ива- [-i-va-] son ekinin eklenmesiyle oluşturulmuştur. Tarihsel süreçte, köke bağlı olarak gelişen ve yoğun fiziksel eylem, sert vuruş veya hızlı hareket bildiren пиздячить [piz-dya-çit'] veya пиздить [piz-dit'] fiillerinin anlamsal bir varyasyonudur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
запизживать [za-piz-ji-vat'] fiili, kaba ve küfürlü dil alanına ait olup, bir işi ya da eylemi aşırı hızlı, canını dişine takarak, paldır küldür veya büyük bir aceleyle yapmayı ifade eder. Bu ifadenin gelişimi, Sovyet sanayileşme döneminde, zorunlu çalışma kamplarında (Gulag) ve büyük şantiyelerdeki amansız iş kotalarını yetiştirme baskısıyla yakından ilgilidir. İşçiler, amirlerinden gelen ağır baskı altında işleri yetiştirmek için canlarını dişlerine takıp aceleyle çalışırken bu tür küfürlü eylemleri kullanarak durumu ironik ve kaba bir dille tasvir etmişlerdir. Bir görevi sikiş hızıyla, yani üstünkörü ama aşırı süratli bir şekilde tamamlamaya çalışmak bu fiille tanımlanır. Günümüzde de stresli çalışma ortamlarında, sınavlarda veya teslim tarihi yaklaşan projelerde işleri jet hızıyla halletmek durumunda kalan bireyler arasında kaba bir argo olarak popülerliğini korumaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.