Запиздюливаться
(Zapizdyulivatsya)- Uzak, ücra, bulunması zor bir yere girmek veya orada mahsur kalmak: Fiziksel olarak çok uzak veya gitmesi zor bir yere doğru yol almak ya da orada kendini bulmak.
1. Örnek Cümle:- Куда мы запиздюливаемся в такую глушь? [kuda mı za-piz-dyu-li-va-im-sya f takuyu gluş]
- Bu zifiri karanlıkta ne biçim bir götün dibine giriyoruz böyle?
2. Örnek Cümle:- Они запиздюлились в какую-то тайгу и связь там пропала. [ani za-piz-dyu-li-lis' f kakuyu-ta taygu i svyas' tam prapala]
- Sibirya'nın balta girmemiş ormanının dibine girdiler ve orada telefon çekmez oldu.
- İçinden çıkılması zor, belalı bir duruma bulaşmak / bok yoluna girmek: Kendi hatasıyla ya da plansızca başını ağrıtacak karmaşık işlerin içine çekilmek.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты опять запиздюливаешься в эти сомнительные схемы? [zaçem tı apyat za-piz-dyu-li-va-iş-sya v eti samnitil'nıye shemı]
- Niye yine bu şüpheli işlerin (boktan tezgahların) içine bizzat batıyorsun?
2. Örnek Cümle:- Не надо туда запиздюливаться, это добром не кончится. [ni nada tuda za-piz-dyu-li-vat-sya, eta dabrom ni konçitsa]
- Oraya hiç bulaşma (o bokun içine girme), bunun sonu iyi bitmeyecek.
- Amın / götün dibine girmek, siktir olup gitmek, ücra bir yere saplanmak.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздюливаться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyulivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dyu-li-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu kelime, Rusçanın en yaygın ve üretken ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime yapısı incelendiğinde; yönelim, kapsama ve sınır aşımını bildiren за- [za-] ön eki, пизд- [pizd-] küfür kökü, eyleme süreklilik ve tekrarlama anlamı katan -ива- [-iva-] eki ve son olarak eylemin özneye geri döndüğünü gösteren -ся [-sya] dönüşlülük eki bir araya gelmiştir. Kelime, en kaba anlamıyla bir kişinin kendisini zor, uzak veya karanlık bir yere (kaba tabirle amın veya götün dibine) sokması veya orada bulması durumunu ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosu ve yeraltı dilinde, temel küfür köklerinden yüzlerce farklı fiil türetilmesi son derece yaygın bir dilsel fenomendir. Запиздюливаться [za-piz-dyu-li-vat-sya] fiili de bu üretkenliğin en belirgin örneklerindendir. Günlük kaba konuşma dilinde bu kelime, coğrafi olarak son derece uzak, ücra, ulaşımı zor veya tekinsiz bir yere plansız bir şekilde gitmek ya da orada mahsur kalmak anlamında kullanılır. Sosyolojik olarak, Sovyet dönemindeki zorunlu sürgünler, Sibirya'daki şantiyeler ve geniş Rus coğrafyasının getirdiği ulaşım zorlukları, halk dilinde uzak yerleri tanımlamak için bu tür ağır kaba fiillerin yaygınlaşmasına neden olmuştur. Kelime aynı zamanda fiziksel bir mekanın ötesinde, kişinin kendi rızasıyla ya da farkında olmadan başını ağrıtacak karmaşık, tehlikeli ve içinden çıkılması zor bir duruma bulaşmasını, batmasını ifade etmek için de mecazi olarak sıkça tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).