Запиздючиваться
(Zapizdyuçivatsya)- Sıkıntılı, belalı veya içinden çıkılmaz durumlara düşmek (Başını belaya sokmak): Kendi eylemleri ya da şanssızlığı nedeniyle karmaşık, tehlikeli veya can sıkıcı olayların tam ortasında kalmak.
1. Örnek Cümle:- Ты опять куда-то запиздючиваешься, сидел бы дома спокойно. [tı a-pyat ku-da-ta za-piz-dyu-çi-va-yeş-sa, si-del bı do-ma spa-koy-na]
- Yine bir yerlerde başını belaya sokuyorsun, evde uslu uslu otursaydın ya.
2. Örnek Cümle:- Он вечно запиздючивается в какие-то истории из-за своего языка. [on veç-na za-piz-dyu-çi-va-it-sa f ka-ki-ye-ta is-to-ri-yi iz-za sva-yi-vo ya-zı-ka]
- Çenesi yüzünden sürekli abuk sabuk belaların içine düşüyor.
- Bela/am yoluna girmek, pis bir durumun içine saplanmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздючиваться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyuçivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dyu-çi-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en üretken ve en ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime yapısı incelendiğinde; eylemin başlangıcını, yönünü veya bir durumun içine girmeyi belirten за- [za-] ön eki, kelimeyi daha vurgulu ve kaba bir fiil haline getiren -юч- [yuç] eki, süreklilik/süreç bildiren -ива- [iva] eki ve dönüşlülük eki olan -ся [sya] bir araya gelmiştir. Kelime, kökenbilimsel açıdan bir kişinin kendisini tamamen kaotik, belalı ve pis bir durumun "derinliklerine" sokmasını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve ağır küfür jargonunda hareket, yönelim ve durum değişiklikleri sıklıkla cinsel organ temelli köklerden türetilen fiillerle ifade edilir. Kelimenin kökeni olan пизда [piz-da] kelimesinden türeyen onlarca fiil arasından запиздючиваться [za-piz-dyu-çi-vat-sa], özellikle kişinin kendi hatası, dikkatsizliği veya talihsizliği nedeniyle içinden çıkılması zor, can sıkıcı, absürt ve tehlikeli olayların (Rusça tabiriyle "hikayelerin") ortasında kalmasını tanımlar. Rus suç dünyası argosu yani феня [fe-nya] ve sokak kültüründe bu ifade, kişinin gereksiz riskler alarak veya yanlış çevrelerle ilişki kurarak başını büyük bir derde sokması durumunda kullanılır. Klasik ve resmi dildeki "başını belaya sokmak" veya "olaylara karışmak" (попадать в истории [pa-pa-dat' v is-to-ri-yi]) ifadesinin son derece kaba, ekspresif ve argo bir varyasyonudur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.