ЗАПИЗДЯКИВАТЬ
(Zapizdyakivat')- Bir işi çok hızlı, aceleyle veya yoğun şekilde yapmak (Yadırmak / Hızla halletmek): Bir görevi veya eylemi seri bir biçimde bitirmek.
1. Örnek Cümle:- Он весь день запиздякивает эти отчёты, чтобы успеть к пяти часам. [on ves' den' za-piz-dya-ki-va-yet e-ti at-ço-tı, şto-bı us-pet' k pi-ti ça-sam]
- Saat beşe yetiştirmek için bütün gün bu raporları yardırıyor.
2. Örnek Cümle:- Хватит тянуть резину, запиздякивай уже этот проект! [hva-tit tya-nut' re-zi-nu, za-piz-dya-ki-vay u-je e-tat pra-yekt]
- Uzatmayı bırak da şu projeyi hızlıca bitir artık!
- Bir şeyi uzağa fırlatmak, atmak veya tıkıştırmak: Bir nesneyi dikkatsizce veya güç kullanarak bir yere savurmak.
1. Örnek Cümle:- Куда ты запиздякал мои ключи? Не могу найти. [ku-da tı za-piz-dya-kal ma-i klyu-çi? ni ma-gu nay-ti]
- Anahtarlarımı nereye fırlatıp attın? Bulamıyorum.
2. Örnek Cümle:- Он запиздякал мяч прямо в соседский огород. [on za-piz-dya-kal myaç prya-ma f sa-set-skiy a-ga-rot]
- Topu doğrudan komşunun bahçesine fırlattı.
- Bir nesneyi sertçe çakmak, monte etmek veya vurmak: İnşaat veya montaj işlerinde fiziksel güç kullanarak bir şeyi sabitlemek.
1. Örnek Cümle:- Запиздякай этот гвоздь в стену, чтобы картина висела ровно. [za-piz-dya-kay e-tat gvost' f ste-nu, şto-bı kar-ti-na vi-se-la rov-na]
- Şu çiviyi duvara çakıver de tablo düzgün dursun.
- Hızla yapmak / Fırlatmak / Çakmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: ЗАПИЗДЯКИВАТЬ
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyakivat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-ki-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en üretken ve baskın küfür köklerinden biri olan, kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelimenin başına gelen за- [za-] ön eki, bir eylemin başlangıcını, yoğunluğunu veya bir sınırın aşılmasını ifade eder. Kelime gövdesindeki -ивать [-i-vat'] eki ise eylemin süreklilik, alışkanlık veya tekrarlanma bildiren şimdiki/geniş zaman (imperfective) formunu kurar. Kök düzeyinde kaba bir anatomi kelimesine dayansa da, Rus argosunun güçlü morfolojik türetme kabiliyeti sayesinde kelime tamamen soyut, işlevsel ve dinamik bir eylem bildiren bir fiile dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak jargonunda ve kaba günlük konuşma dilinde запиздякивать [za-piz-dya-ki-vat'] fiili geniş bir anlamsal esnekliğe sahiptir. En yaygın sosyokültürel işlevi, standart dildeki делать быстро [de-lat' bıs-tra] (hızlıca yapmak) kalıbının yerini alarak, bir işi çok büyük bir hızla, aceleyle veya yoğun bir çabayla tamamlamayı ifade etmektir. Bunun yanı sıra, fiziksel bir nesneyi sertçe, dikkatsizce veya çok uzak bir mesafeye fırlatıp atmak (standart dilde зашвыривать [zas-vı-ri-vat']) anlamında da sıkça kullanılır. Şantiyelerde, tamirhanelerde veya sokaktaki el işlerinde ise bir şeyi sertçe çakmak, monte etmek veya yerleştirmek anlamını taşır. Konuşucunun bu kelimeyi tercih etmesi, yapılan eylemin kalitesinden ziyade, eylemin hızına, harcanan kaba güce veya yarattığı ani fiziksel etkiye vurgu yapmak istemesinden kaynaklanır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.