Запиздяшиваться
(Zapizdyaşivat'sya)- Aşırı derecede yorulmak, pestili çıkmak, canı çıkmak: Ağır iş, yoğun tempo veya stres yüzünden fiziksel ya da psikolojik olarak tamamen tükenmek, kendini helak etmek.
1. Örnek Cümle:- Каждый день запиздяшиваюсь на этой грёбаной работе и получаю копейки. [kaj-dıy dyen' za-piz-dya-şi-va-yus' na e-tay gryo-ba-nay ra-bo-te i pa-lu-ça-yu ka-pey-ki]
- Her gün bu lanet işte canım çıkıyor ve üç kuruş kazanıyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит запиздяшиваться на этой работе за копейки, увольняйся! [hva-tit za-piz-dya-şi-vat-tsa na e-tay ra-bo-te za ka-pey-ki, u-val-nyay-sya]
- Üç kuruş için bu işte kendini helak etmeyi bırak, istifa et!
- Amı götü dağılacak kadar yorulmak / Canı çıkana kadar hırpalanmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyaşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-şi-vat-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve yaygın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Bu kaba köke gelen за- [za-] ön eki (eylemin son sınıra ulaştığını veya tamamlandığını bildirir), -яш- [-yaş-] ve -ива- [-iva-] süreklilik/tekrarlama bildiren fiil yapım ekleri ile eylemin özneye döndüğünü gösteren dönüşlülük eki -ся [-sya] birleşerek kelimeyi oluşturmuştur. Kelimenin kökenbilimsel mantığı, kaba ve küfürlü bir kök üzerinden bir eylemi uç noktasına kadar taşımayı ve bu süreçte öznenin tamamen yıpranmasını ifade etmektir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve işçi sınıfı argosunda, ana küfür köklerinden türetilen fiiller son derece zengin bir anlamsal çeşitlilik sunar. Standart Rusçada "yorulmak" anlamına gelen уставать [us-ta-vat'] veya "tükenmek" anlamına gelen выматываться [vı-ma-tı-vat-tsa] gibi kelimeler, kişinin yaşadığı yıpranmanın derecesini ve buna duyduğu öfkeyi tam olarak yansıtmaya yetmediğinde bu kaba fiil tercih edilir. Bu kelime, özellikle ağır fiziksel işlerde çalışanlar, uzun ve yorucu yolculuklar yapanlar veya zihinsel olarak tamamen bloke olmuş kişiler tarafından kullanılır. İfade sadece fiziksel bir yorgunluğu değil, aynı zamanda kişiyi bu duruma getiren koşullara, işe veya hayata karşı duyulan derin bir isyanı, bıkkınlığı ve çaresizliği de barındırır. Sosyal statü fark etmeksizin, gündelik hayatın stres faktörlerine karşı gösterilen kaba ama son derece yaygın bir dilsel tepkidir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.