Запиздяшивать
(Zapizdyaşivat')- Bir işi çok hızlı, aceleyle veya kaba bir güçle yapmak (Hızla halletmek / Kıvırmak / Yapıştırıp geçmek): Bir görevi veya işi büyük bir süratle ve özen göstermeden, sadece bitirmek amacıyla kaba kuvvetle yapma durumu.
1. Örnek Cümle:- Давай запиздяшивай этот отчет, шеф ждет! [da-vay za-piz-dya-şi-vay e-tat at-çyot, şef jdyot]
- Hadi şu raporu jet hızıyla yazıver, patron bekliyor!
2. Örnek Cümle:- Он запиздяшивает код на автопилоте. [on za-piz-dya-şi-va-yet kot na af-ta-pi-lo-ti]
- Kodu sanki otomatiğe bağlamış gibi hunharca yazıp geçiyor.
- Bir şeyi büyük bir güçle fırlatmak, uzak bir yere atmak (Fırlatıp atmak / Savurmak): Bir nesneyi kaba bir kuvvetle, genellikle çok uzağa veya rastgele bir yöne fırlatma eylemi.
1. Örnek Cümle:- Куда ты запиздяшиваешь мяч? [ku-da tı za-piz-dya-şi-va-yeş myaç]
- Topu nereye fırlatıp duruyorsun?
2. Örnek Cümle:- Он запиздяшивал камни в реку. [on za-piz-dya-şi-val kam-ni v rye-ku]
- Nehre hırsla taş fırlatıp duruyordu.
- Bir şeyi sertçe çakmak, yerine sokmak veya monte etmek (Çakıp geçmek / Sokuşturmak): Fiziksel olarak bir nesneyi başka bir yere güç kullanarak yerleştirme veya çivileme işi.
1. Örnek Cümle:- Запиздяшивай гвоздь прямо сюда. [za-piz-dya-şi-vay gvost' prya-ma syu-da]
- Çiviyi tam buraya çakıver gitsin.
- Amına koyarak yapmak / Sert ve hızlıca sokuşturmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздяшивать
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyaşivat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-şi-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en güçlü ve yaygın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu köke getirilen за- [za-] ön eki, eylemin yoğunluğunu, kararlılığını veya sert bir başlangıcını ifade eder. Kelimenin sonundaki -ивать [-i-vat'] eki ise eylemin süreklilik, alışkanlık veya tekrarlanma durumunu bildiren bitmemişlik (imperfective) yapısını oluşturur. Kelime köken olarak kaba küfür diline ait olsa da, morfolojik olarak çok işlevli bir fiil üretme mekanizmasının ürünüdür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve küfür jargonunda, temel küfür köklerinden türetilen fiiller genellikle standart dildeki düzinelerce farklı eylemin yerini alabilir. Запиздяшивать [za-piz-dya-şi-vat'] fiili de bu çok işlevliliğin en belirgin örneklerindendir. Sosyokültürel açıdan bu kelime, fiziksel veya zihinsel bir işi çok büyük bir hızla, sabırsızlıkla, kaba bir güçle veya adeta hunharca yapma durumunu anlatır. Standart dildeki делать [dye-lat'] (yapmak) veya работать [ra-bo-tat'] (çalışmak) gibi nötr fiillerin yerine geçerek konuşmacının eyleme karşı hissettiği hırsı, öfkeyi veya aceleciliği dışa vurur. Ayrıca nesneleri sertçe fırlatmak veya çivilemek gibi fiziksel güç gerektiren eylemleri betimlemek için de yaygın olarak kullanılır. İşçi sınıfı, şantiye jargonu ve sokak gençliği arasında, yapılan işin zorluğunu ve bu işin üstesinden hızla gelindiğini vurgulamak amacıyla sıkça tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.