Запиздяшиться
(Zapizdyaşitsya)- Sert bir şekilde bir nesneye veya araca çarpmak, toslamak (Kaba argo): Bir kontrol kaybı veya dikkatsizlik sonucu şiddetle bir yere bindirmek.
1. Örnek Cümle:- Он не справился с управлением и запиздяшился прямо в столб. [on nye sp-ra-vilsya s up-rav-lye-ni-yem i za-piz-dya-şilsya prya-ma f stolp]
- Direksiyon hakimiyetini kaybetti ve doğrudan direğe tosladı.
2. Örnek Cümle:- Машина на полной скорости запиздяшилась в забор. [ma-şı-na na pol-nay sko-ras-ti za-piz-dya-şilas' f za-bor]
- Araba son sürat çite girdi.
- İstenmeyen, kurtulması zor veya alakasız bir yere saplanmak/girmek (Kaba argo): Fiziksel olarak bir boşluğa, çamura, kar kütlesine veya çalılığa sıkışmak.
1. Örnek Cümle:- Куда мы запиздяшились? Здесь дороги вообще нет! [ku-da mı za-piz-dya-şilis'? zdyas' da-ro-gi va-ap-şye nyet!]
- Nereye girdik biz böyle? Burada hiç yol yok!
2. Örnek Cümle:- Мяч запиздяшился в такие кусты, что не достать. [myaç za-piz-dya-şilsya f ta-ki-ye kus-tı, şto nye da-stat']
- Top öyle bir çalılığın içine girdi ki almak imkansız.
- Şiddetli bir şekilde bir yere girmek, çarpmak, toslamak veya saplanıp kalmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздяшиться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyaşitsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-şit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve tabu kabul edilen küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime yapısı incelendiğinde; eylemin bir sınır aşımını, yönelimi veya içine girmeyi bildiren за- [za-] ön eki, ağır argo niteliğindeki -пизд- [-pizd-] kökü, yoğunluk ve şiddet katan -яш- [-yaş-] eylemsi eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] eki bir araya gelmiştir. Zamanla kelime cinsel referansını tamamen yitirerek, fiziksel bir çarpışmayı, sert bir yönelimi veya istenmeyen bir yere şiddetli bir şekilde girmeyi/saplanmayı ifade eden yoğun ve ekspresif bir eyleme dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda küfür köklü fiiller, standart dildeki sıradan eylemlerin şiddetini, yarattığı hayal kırıklığını veya absürtlüğünü katlamak için kullanılır. Запиздяшиться [za-piz-dya-şit-sya] fiili de gündelik dilde özellikle sürücüler, işçiler ve sokak jargonunu kullanan gençler arasında bir yere sertçe çarpmayı, kaza yapmayı veya çıkılması zor bir yere (çamur, kar, çalılık vb.) saplanıp kalmayı anlatır. Standart dildeki врезаться [vre-zat-sya] (çarpmak) veya залезть [za-lest'] (girmek/tırmanmak) kelimelerinin kaba, ekspresif ve argodaki karşılığıdır. Kullanımı son derece kaba kabul edilir ve resmî ortamlarda tercih edilmez.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.