Запиздячиться
(Zapizdyaçitsya)- Çok uzak, sapa, bilinmez veya belalı bir yere girmek, orada kısılıp kalmak / Kaybolmak: Öznenin istemeden ya da aptallık eseri aşırı uzak veya berbat bir yere gitmesi durumunu anlatır.
1. Örnek Cümle:- Как мы умудрились запиздячиться в эту глушь? [kak mıy u-mud-ri-lis' za-piz-dya-çit-sa v e-tu gluş]
- Bu sapa yere, ebesinin amına girmeyi nasıl becerdik biz?
2. Örnek Cümle:- Запиздячился чёрт знает куда, теперь не выберешься. [za-piz-dya-çil-sa çort zna-yet ku-da, ti-per' ni vı-bi-riş-sya]
- Siktirin gittiği yere kadar girdi, şimdi oradan hayatta çıkamaz.
- Hızla ve şiddetle bir yere çarpmak, toslamak, feci şekilde girmek: Bir aracın veya nesnenin kontrolünü kaybederek bir yere girmesi veya saplanması anlamındadır.
1. Örnek Cümle:- Машина на полной скорости запиздячилась в забор. [ma-şı-na na pol-nay sko-ras-ti za-piz-dya-çi-las' v za-bor]
- Araba son sürat çitlerin amına girdi.
2. Örnek Cümle:- Мяч запиздячился прямо в окно соседа. [myaç za-piz-dya-çil-sa prya-ma v ak-no sa-sye-da]
- Top doğrudan komşunun penceresinin amına girdi.
- Amın feryadına gitmek / Götün dibine girmek / Feci şekilde bir yere toslamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздячиться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyaçitsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-çit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve güçlü küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Bu köke yönelim, nüfuz etme veya bir sürecin başlangıcını bildiren за- [za-] ön eki, yoğunluk bildiren -ячи- [-ya-çi-] fiil yapıcı eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] eki eklenmiştir. Rusça küfür ve sokak jargonu sözlükbiliminde, bu tür köklerden türetilen dönüşlü fiiller, genellikle bir eylemin kontrol dışı kalmasını, aşırı güçle gerçekleşmesini veya öznenin istem dışı olarak olumsuz/karmaşık bir duruma duçar olmasını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sosyodilbilimsel açıdan запиздячиться [za-piz-dya-çit-sa], Rus sokak dilinde ve yeraltı dünyası argosunda yön yönelimli hareketlerin ekspresif sınırını çizer. Bir kişinin bilinmeyen, çok uzak, sapa veya tehlikeli bir yere gitmesi, orada kaybolması ya da bir nesnenin büyük bir hızla bir yere çarpıp orada sıkışıp kalması durumlarında kullanılır. Standart dildeki забрести [zab-res-ti] (sapıp gitmek, kaybolmak) veya врезаться [vye-zat-sa] (çarpmak) fiillerinin en ağır, kaba ve duygusal yoğunluğu yüksek küfürlü varyasyonudur. Rus argosunun zengin uzamsal semantiğinde, bu kelime öznenin girdiği yerin zorluğunu ve absürtlüğünü vurgulamak için tercih edilir. Özellikle askeri çevrelerde, sanayi bölgelerinde ve gençlik argosunda, bir aracın kaza yapması veya birinin çıkılması zor bir bataklığa/semte girmesini tasvir etmek için sıklıkla bu kelimeye başvurulur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.