Запиздяхиваться
(Zapizdyahivat'sya)- Kendini sikip atmak, pestilini çıkarmak (aşırı yorulmak): Bir iş veya durum yüzünden fiziksel ya da zihinsel olarak son derece yorulmak, bitap düşmek.
1. Örnek Cümle:- Я целый день в огороде запиздяхиваюсь. [ya tseliy dyen' v a-ga-ro-dye za-piz-dya-hi-va-yus']
- Bütün gün bahçede kendimi sikip atıyorum.
2. Örnek Cümle:- Не запиздяхивайся так сильно, здоровье не вечное. [nye za-piz-dya-hi-vay-sya tak sil-na, zda-rov-ye nye vyeç-na-ye]
- Kendini o kadar sikip atma, sağlık sonsuz değil.
- Bir şeye takılıp kalmak, boka batmak (bir işe saplanıp kalmak): Bir konu, iş veya problemle aşırı derecede uğraşmaktan, ona saplanıp kalmaktan dolayı bitkin düşmek, işi yokuşa sürmek.
1. Örnek Cümle:- Что ты там запиздяхиваешься с этим отчётом? [şto tı tam za-piz-dya-hi-vay-sya s e-tim at-çyot-am?]
- Ne diye o raporla kendini boka batırıp duruyorsun?
2. Örnek Cümle:- Хватит запиздяхиваться над этой хуйнёй, давай уже закончим. [hvatit za-piz-dya-hi-vat'-sya nad e-toy huy-nyoy, da-vay u-je za-kon-çim]
- Bu sikindirik şeyle kendini bitirip durmayı bırak da bitirelim artık.
- Kendini amcık gibi etmek / Amcıklaşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздяхиваться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyahivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-hi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en temel ve müstehcen küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Fiile eklenen за- [za-] ön eki, bir eylemin tamamlandığını, aşırıya gittiğini veya bir duruma tamamen dahil olmayı ifade eder. -яхивать- [yahivat'] son eki ve dönüşlü -ся [sya] eki ise eylemin yoğunluğunu, süregenliğini ve öznenin kendini bir duruma sokma halini vurgular. Bu yapı, eylemin kişinin kendini yıpratmasına, aşırı yorulmasına yol açtığını gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Запиздяхиваться» kelimesi, Rus argosunun en kaba ve ifade gücü yüksek kelimelerinden biridir. Rus dilindeki dört ana küfür kökünden biri olan пизда [piz-da] üzerine kurulu olması, kelimeye doğal bir küfürsel yoğunluk katmaktadır. V.S. Elistratov'un 'Rus Argosu Sözlüğü'nde [Slovar' russkogo argo] belirtildiği üzere, bu türden türetilmiş fiiller, genellikle fiziksel veya zihinsel olarak aşırı yıpranma, bitkin düşme veya bir işe tamamen saplanıp kalma durumlarını ifade etmek için kullanılır. Kelime, kişinin kendi iradesi dışında veya istemeyerek de olsa bir duruma sürüklenmesi, kendini tüketmesi anlamını taşır. Örneğin, 'işten güçten kendini sikip atmak' veya 'bir şeyle boğuşurken pestilini çıkarmak' gibi durumlar için idealdir. Özellikle Sovyet sonrası dönemde, Zemskaya'nın '20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili' [Russkiy yazık kontsa XX stoletiya] eserinde de gözlemlendiği gibi, dil oyunları ve abartılı ifadeler yoluyla gündelik hayattaki bıkkınlık ve yorgunluk hislerini dile getirme biçimi olarak yaygınlaşmıştır. Fiilin yapısındaki -ях- [yah] sesi, 'хуячить' [huyaçit'] veya 'пиздячить' [pizdyaçit'] gibi benzer argo fiillerde olduğu gibi, eylemin şiddetini ve yıkıcılığını artırır.