Запиздовывать
(Zapizdovıvat')- Bir işi çok hızlı, aceleyle veya canını dişine takarak yapmak: Zaman darlığında veya stres altında bir görevi jet hızıyla bitirmeye çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Нам надо запиздовывать этот проект до вечера. [nam nado za-piz-do-vı-vat' etat prayekt da veçira]
- Bu projeyi akşama kadar jet hızıyla bitirmemiz gerekiyor.
2. Örnek Cümle:- Он весь день запиздовывал отчёты, чтобы успеть к дедлайну. [on ves' dyen' za-piz-do-vı-val atçotı, ştobı uspyet' g dedlaynu]
- Son teslim tarihine yetişmek için bütün gün aceleyle raporları hazırlayıp durdu.
- Bir yere çok hızlı bir şekilde gitmek, koşturmak veya fırlamak: Fiziksel olarak bir yere doğru çok hızlı hareket etmek.
1. Örnek Cümle:- Давай запиздовывай домой, пока дождь не начался. [davay za-piz-do-vı-vay damoy, paka dojd' ni naçalsa]
- Hadi, yağmur başlamadan hızlıca eve yollan.
2. Örnek Cümle:- Они запиздовывали в сторону вокзала. [ani za-piz-do-vı-vali f storanu vakzala]
- Gar yönüne doğru hızlı adımlarla koşturuyorlardı.
- Jet hızıyla bir şeyler yapmak / Çok hızlı gitmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздовывать
Latin Transkripsiyonu: Zapizdovıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-do-vı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en yaygın ve en üretken küfür köklerinden olan, kadın cinsel organı anlamındaki пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Sözcük, yön veya başlangıç bildiren за- [za-] ön eki ile eylemin sürekliliğini ve tekrarlılığını gösteren -ыва- [-ıva-] gövde genişletme ekinin birleşmesiyle oluşmuştur. Rus küfür sisteminin dilbilimsel esnekliği sayesinde, cinsel organ adları asıl anlamlarından tamamen uzaklaşarak soyut eylemlere dönüşebilir. Bu kelimede de kök anlam kaybolmuş, yerine dinamizm, hız ve yoğunluk bildiren bir yapı yerleşmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, Rus sokak dilinde, sanayi ve şantiye ortamlarında ya da zamanla yarışılan stresli durumlarda yaygın olarak kullanılan son derece kaba bir ifadedir. Standart dildeki делать быстро [delat' bıstra] yani hızlıca yapmak veya торопиться [tarapitsa] yani acele etmek eylemlerinin yerini alır. Konuşmacı bu kelimeyi kullanarak hem eylemin çok hızlı bir şekilde gerçekleştirildiğini vurgular hem de duruma karşı duyduğu öfkeyi, heyecanı veya telaşı kaba bir biçimde dışa vurur. Rus yeraltı ve sokak kültüründe, işlerin aciliyetini belirtmek ve çevredeki insanları hızlandırmak amacıyla sıklıkla bir emir veya durum tespiti olarak kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).