Запиздошивать
(Zapizdoşivat')- Bir işi çok hızlı, yoğun, aceleyle veya deli gibi yapmak: Bir görevi veya fiziksel aktiviteyi yüksek enerjiyle ve aceleyle yerine getirmek.
1. Örnek Cümle:- Хватит болтать, давай запиздошивать этот отчёт, шеф уже ждёт. [hva-tit bal-tat', da-vay za-piz-do-şı-vat' e-tat at-çot, şef u-je jdyot]
- Laklakı bırak da şu raporu hızlıca yazıp bitirelim, şef çoktan bekliyor.
2. Örnek Cümle:- Мы всю ночь запиздошивали проект и под утро всё-таки успели. [mı fsu noç' za-piz-do-şı-va-li pra-yekt i pad ut-ra fso-ta-ki us-pye-li]
- Bütün gece deli gibi çalışıp projeyi yetiştirmeye uğraştık ve sabaha karşı nihayet yetiştirdik.
- Fırlatıp atmak, ücra bir yere tıkıştırmak veya saklamak: Bir nesneyi sertçe ya da rastgele bir yere fırlatmak veya gözden uzak bir yere tıkmak.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты запиздошил мои ключи на самый верх шкафа? [za-çem tı za-piz-do-şıl ma-i klyu-çi na sa-mıy verh şka-fa]
- Anahtarlarımı neden dolabın en tepesine fırlatıp attın?
2. Örnek Cümle:- Он запиздошил мяч прямо в соседский огород. [on za-piz-do-şıl myaç prya-ma v sa-syet-skiy a-ga-rot]
- Topu dosdoğru komşunun bahçesine fırlatıp attı.
- Sertçe vurmak, darbe indirmek, çakmak: Fiziksel güç kullanarak birine veya bir şeye şiddetle vurmak.
1. Örnek Cümle:- Он как запиздошит ему по голове, тот сразу упал. [on kak za-piz-do-şit i-mu pa ga-la-vye, tot sra-zu u-pal]
- Kafasına öyle bir patlattı ki, herif anında yere serildi.
2. Örnek Cümle:- Надо посильнее запиздошить этот гвоздь. [na-da pa-sil-ne-ye za-piz-do-şit' e-tat gvost']
- Bu çiviyi daha sert çakmak (gömmek) lazım.
- Amına koyarak hızlıca yapmak / Bir yere fırlatıp atmak / Çakmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздошивать
Latin Transkripsiyonu: Zapizdoşivat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-do-şı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve güçlü dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Bu kök, Rusça küfür jargonunda eylemlerin yönünü, şiddetini veya hızını belirten çeşitli eklerle birleşerek yüzlerce farklı fiil formu oluşturur. Запиздошивать fiili, eylemin başlangıcını, yoğunluğunu ya da tamamlanışını bildiren за- [za-] öneki, kök karakteri ve fiile süreklilik/süreç anlamı katan -ива- [-iva-] son ekinin birleşmesiyle meydana gelmiştir. Tarihsel olarak, kaba halk dilinde ve sokak argosunda fiziksel bir eylemi son derece vurgulu, telaşlı veya agresif bir tonda ifade etmek için türetilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda küfür köklü fiiller, standart dildeki neredeyse tüm eylemlerin (koşmak, vurmak, yapmak, saklamak, fırlatmak vb.) yerini alabilen birer joker kelime (pro-verb) işlevi görür. Bu bağlamda запиздошивать (ve bitmişlik bildiren eşdeğeri запиздошить [za-piz-do-şit']), konuşucunun o anki işe karşı hissettiği bıkkınlığı, aceleyi, öfkeyi veya aşırı kararlılığı gösterir. İş hayatında, sanayide, inşaat ortamlarında ya da askerlik gibi yoğun stres altındaki erkek egemen alanlarda, bir işin standart yöntemlerin dışına çıkılarak, büyük bir güçle ve çok hızlı şekilde yapılmasını anlatır. Ayrıca bir nesneyi bilinmeyen, uzak bir yere fırlatmak, saklamak veya birine sert bir darbe indirmek anlamlarında da kullanılır. Bu çok anlamlılık, Rus küfür sisteminin dilsel esnekliğini ve bağlama göre şekillenen zengin pragmatik yapısını doğrudan ortaya koymaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).