Запиздохать
(Zapizdohat')- Sert bir şekilde cinsel ilişkiye girmek (Sikmek / Becermek): Birine hoyratça veya kaba bir şekilde cinsel olarak sahip olmak.
1. Örnek Cümle:- Он её вчера запиздохал так, что она ходить не может. [on yi-yo fçe-ra za-piz-do-hal tak, şto a-na ha-dit' ni mo-jet]
- Dün onu öyle bir sikti ki kız yürüyemiyor.
2. Örnek Cümle:- Я тебя прямо здесь запиздохаю, если не замолчишь. [ya ti-bya prya-ma zdyes' za-piz-do-ha-yu, yis-li ni za-mal-çiş]
- Susmazsan seni tam burada beceririm.
- Fena halde dövmek (Canına okumak / Hırpalamak): Fiziksel şiddet uygulayarak birini perişan etmek.
1. Örnek Cümle:- Местные хулиганы его запиздохали прямо у подъезда. [myes-nı-ye hu-li-ga-nı yivo za-piz-do-ha-li prya-ma u pad-ye-zda]
- Yerel serseriler apartman girişinde onun ağzını burnunu dağıttılar.
2. Örnek Cümle:- Если сунешься туда, тебя быстро запиздохают. [yis-li su-neş-sya tu-da, ti-bya bıs-tra za-piz-do-ha-yut]
- Oraya burnunu sokarsan seni çabucak benzetirler.
- Bir şeyi ulaşılamaz bir yere fırlatıp atmak / Kaybetmek: Bir nesneyi dikkatsizce bir yere tıkıp kaybolmasına neden olmak.
1. Örnek Cümle:- Куда ты запиздохал мои инструменты? [ku-da tı za-piz-do-hal ma-i ins-tru-myen-tı?]
- Aletlerimi nereye siktirip attın?
2. Örnek Cümle:- Я запиздохал паспорт куда-то и теперь опаздываю на самолёт. [ya za-piz-do-hal pas-part ku-da-ta i ti-pyer' a-paz-dı-va-yu na sa-ma-lyot]
- Pasaportu bir yere sokuşturup kaybettim ve şimdi uçağı kaçırıyorum.
- Sikip atmak / Canına okumak
- Fena halde becermek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздохать
Latin Transkripsiyonu: Zapizdohat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-do-hat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki en aktif ve tabulaştırılmış kelime ailelerinden birine dayanmaktadır. Kelimenin temelini, kadın cinsel organını ifade eden ve Slav kökenli son derece kaba bir sözcük olan пизда [piz-da] kökü oluşturur. Bu köke eklenen за- [za-] ön eki, eylemin tamamlandığını, sınırına ulaştığını veya yoğun bir şekilde gerçekleştirildiğini gösteren sınırlayıcı (perfektif) bir işlev üstlenir. Fiilin sonundaki -охать [-o-hat'] eki ise Rusça kaba eylemlere ekspresiflik ve süreklilik kazandıran argo bir morfolojik yapıdır. Sonuç olarak ortaya çıkan запиздохать [za-piz-do-hat'] fiili, hedef yönelimli, agresif ve sonuca odaklı kaba bir eylemi temsil eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus gayriresmi dilinde ve sokak argosunda bu fiil, çok işlevli (polisemik) bir yapıya sahiptir. İlk ve en yaygın anlamı, doğrudan fiziksel bir cinsel birleşmeyi son derece kaba ve hoyrat bir şekilde gerçekleştirmeyi (выебать [vı-yi-bat']) ifade eder. Ancak kelimenin sosyokültürel kullanımı sadece cinsel eylemle sınırlı kalmamış, zamanla geniş bir anlamsal kaymaya uğramıştır. Özellikle sokak çeteleri, askerlik ortamı ve hapishane kültürü gibi hiyerarşik ve eril alanlarda, bir kişiyi fena halde dövmek, fiziksel olarak hırpalamak veya mecazi anlamda canına okumak anlamlarında sıkça kullanılır. Ayrıca, bir nesneyi ulaşılamayacak veya bulunamayacak kadar uzak veya kötü bir yere tıkıştırmak, fırlatıp atmak veya kaybetmek durumlarında da bu kaba fiile başvurulur. Kelimenin dönüşümsel hali olan запиздохаться [za-piz-do-hat-sya] ise aşırı yorgunluktan bitap düşmeyi tanımlar.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.