Запиздошиваться
(Zapizdoşıvatsya)- Boka batmak, belaya bulaşmak, kötü bir işin içine saplanmak: Kendini içinden çıkılması zor, berbat veya tatsız bir duruma sokmak.
1. Örnek Cümle:- Я так запиздошился с этим проектом, что теперь не знаю, как выбраться. [ya tak za-piz-do-şıl-sya s e-tim pro-yek-tam, şto ti-pyer' ni zna-yu, kak vı-brat'-sya]
- Bu projeyle öyle bir boka battım ki şimdi nasıl kurtulacağımı bilmiyorum.
2. Örnek Cümle:- Он запиздошился в эту историю по самые уши, теперь ему расхлёбывать. [on za-piz-do-şıl-sya v e-tu is-to-ri-yu pa sa-mı-ye u-şi, ti-pyer' ye-mu ras-hlyo-bı-vat']
- Bu işe ta tepesine kadar saplanmış, şimdi bokunu o temizleyecek.
- Canı çıkmak, pestili çıkmak, aşırı yorulmak: Fiziksel veya zihinsel olarak çok bitkin düşmek, mecali kalmamak.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня так запиздошился на работе, еле ноги волочу. [ya si-vod-nya tak za-piz-do-şıl-sya na ra-bo-tye, ye-le no-gi va-la-çu]
- Bugün işte öyle bir pestilim çıktı ki, zar zor ayaklarımı sürüyorum.
2. Örnek Cümle:- К концу дня она обычно запиздошивается так, что ни о чём думать не может. [k kan-tsu dnya a-na a-bıç-na za-piz-do-şı-va-yet-sya tak, şto ni a çyom du-mat' ni mo-jet]
- Gün sonunda genellikle canı öyle bir çıkar ki, hiçbir şey düşünemez.
- Amcıklaşmak / Amcığa girmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздошиваться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdoşıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-do-şı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça küfür argosunun temel kelimelerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı, am) kökünden türemiştir. Fiile eklenen `за-` [za-] öneki, bir duruma aşırı derecede girmeyi veya kendini bir şeye kaptırmayı ifade ederken, `-ошивать` [o-şı-vat'] son eki bir eylemin tekrarlayıcı veya sürekli olduğunu vurgular. `-ся` [-sya] eki ise fiili dönüşlü (reflexive) yaparak, eylemin öznenin kendi üzerinde gerçekleştiğini, yani kişinin kendini bu duruma soktuğunu veya bu duruma geldiğini belirtir. Kelime, mecazi olarak 'kendini amcık gibi bir duruma sokmak', 'kendini mahvetmek' veya 'bir işin içine kötü bir şekilde batmak' anlamlarını taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Запиздошиваться [za-piz-do-şı-vat'-sya] kelimesi, Rusça sokak dilinde ve ağır küfür jargonda kullanılan oldukça kaba ve dışavurumcu bir fiildir. İki ana anlamda kullanılır: birincisi, kişinin kendini çok zor, içinden çıkılmaz veya berbat bir duruma sokması, bir işe bulaşması (вляпываться [vlya-pı-vat'-sya]); ikincisi ise aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, pestili çıkmak (уставать [us-ta-vat']). Her iki anlamda da, kelimenin içeriğindeki пизда [piz-da] kökü sayesinde ifade edilen durumun ciddiyeti, olumsuzluğu ve çoğu zaman kişinin çaresizliği vurgulanır. Aşırı hayal kırıklığı, bıkkınlık veya umutsuzluk anlarında kullanılır. Sözcük, argo konuşmada ironik veya mizahi bir şekilde de kullanılabilir, ancak her zaman kaba bir tını taşır. Kelime, kişinin kendini bir karmaşanın içine attığını veya aşırı çaba harcadığını, bunun sonucunda da hem fiziksel hem de zihinsel olarak bitkin düştüğünü güçlü bir şekilde ifade eder.