Запизденелый
(Zapizdenelıy)- Kötü, bozuk, boka sarmış, işe yaramaz hale gelmiş (nesneler veya durumlar için): Tamamen kullanılmaz durumda olan, harap olmuş, kalitesiz veya berbat şeyleri tanımlamak için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты принёс этот запизденелый магнитофон? Он же не работает! [za-çem tı pri-nyos e-tat za-piz-di-nye-lıy mag-ni-ta-fon? on je ni ra-bo-ta-it]
- Bu boka sarmış teybi niye getirdin? Çalışmıyor ki!
2. Örnek Cümle:- Какая запизденелая погода сегодня на улице. [ka-ka-ya za-piz-di-nye-la-ya pa-go-da si-vod-nya na u-li-tse]
- Bugün dışarıda ne boktan bir hava var.
- Çok eski, döküntü, kocamış, bunamış (nesneler veya insanlar için): Aşırı yaşlanmış, yıpranmış nesneleri ya da çökmüş, bunamış insanları aşağılamak için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Этот запизденелый дед опять ворчит под окном. [e-tat za-piz-di-nye-lıy det a-pyat var-çit pad ak-nom]
- Bu kocamış bunak yine pencerenin altında söylenip duruyor.
2. Örnek Cümle:- Мы ехали на какой-то запизденелой колымаге. [mı ye-ha-li na ka-koy-ta za-piz-di-nye-loy ka-lı-ma-gi]
- Döküntü külüstürün tekiyle gidiyorduk.
- Amı bulmuş, amlaşmış (tamamen bozulup işe yaramaz hale gelmiş, çürümüş, çökmüş)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запизденелый
Latin Transkripsiyonu: Zapizdenelıy
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-di-nye-lıy]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve en ağır dört ana küfür kökünden biri olan, kadın cinsel organı anlamındaki пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Yapısal olarak за- [za-] ön eki, пизд- [pizd-] kökü, -ене- [-ye-nye-] geçişlilik/durum bildirme eki ve sıfatlaştıran -л- [-l-] eki ile -ый [-ıy] sıfat çekim ekinin birleşiminden oluşur. Rusçada bu morfolojik yapı, bir nesnenin veya durumun tamamen başka bir şeye dönüşmesini, o şeyin karakterini kazanmasını ifade eder. Örneğin; одеревенелый [a-di-ri-vi-nye-lıy] (odunlaşmış/kaskatı kesilmiş) veya заледенелый [za-li-di-nye-lıy] (buz tutmuş) kelimelerinde olduğu gibi, запизденелый [za-piz-di-nye-lıy] kelimesi de kelime anlamıyla "tamamen пизда [piz-da] durumuna gelmiş", yani tamamen bozulmuş, boka sarmış, işlevini yitirmiş ve çürümüş anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu sıfat, Rus sokak argosunda ve günlük kaba konuşma dilinde bir nesnenin, durumun veya insanın aşırı derecede yıpranmış, eski, işe yaramaz veya berbat olduğunu vurgulamak için kullanılır. Rus küfür morfolojisinin sınırsız türetme gücünün tipik bir örneğidir. Standart dildeki плохой [pla-hoy] (kötü) ve старый [sta-rıy] (eski) kelimelerinin yerini alarak, konuşmacının konuya karşı duyduğu derin öfkeyi, bıkkınlığı veya alaycı küçümsemeyi ifade eder. Sosyo-kültürel açıdan, Sovyet sonrası dönemde (özellikle 1990'larda) alt kültür grupları, sanayi işçileri ve marjinal gençlik arasında yaygınlaşmıştır. Bir eşya için kullanıldığında "külüstür", "çöp", "işi bitmiş"; bir insan için kullanıldığında ise genellikle "bunak", "çökmüş ihtiyar" veya "işe yaramaz herif" gibi ağır hakaretamiz anlamlar kazanır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).