Запиздюливаться
(Zapiyzdyulivatsya)- Bokluğa batmak, boka sarmak, kendini sikmek, belaya bulaşmak: Çok kötü, içinden çıkılmaz veya umutsuz bir duruma düşmek, işleri tamamen berbat etmek.
1. Örnek Cümle:- Мы совсем запиздюлились с этим проектом, теперь его уже не спасти. [mı sam-syem za-piz-dyu-li-lis' s e-tim pra-yek-tam, tyep-pyer' ye-vo u-je ni spas-ti.]
- Bu projeyle iyice boka battık, şimdi onu kurtaramayız artık.
2. Örnek Cümle:- Опять запиздюлился куда-то, теперь сиди и разгребай сам. [ap-pyat' za-piz-dyu-lil-sya ku-da-ta, tyep-pyer' si-di i raz-grye-bay sam.]
- Yine bir yerlere bulaşmış (kendini sikmiş), şimdi otur kendin hallet.
- Bir yere sıkışıp kalmak, batağa saplanmak: Fiziksel veya mecazi olarak bir yere saplanıp hareket edemez hale gelmek.
1. Örnek Cümne:- Машина запиздюлилась в грязи по самые колёса, не вытащить. [ma-şi-na za-piz-dyu-li-las' v grya-zi pa sa-mı-ye ka-lyo-sa, ni vı-ta-şşit'.]
- Araba çamura tekerleklere kadar saplandı, çıkarılmaz.
2. Örnek Cümle:- Как мы запиздюлились в этой пробке, теперь точно опоздаем. [kak mı za-piz-dyu-li-lis' v e-toy prop-kye, tyep-pyer' toç-na a-paz-dayem.]
- Bu trafik sıkışıklığına nasıl da saplandık, şimdi kesin geç kalacağız.
- Amın içine düşmek / Kendini amın içine sokmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздюливаться
Latin Transkripsiyonu: Zapiyzdyulivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dyu-li-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en temel ve güçlü küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı, am) kelimesinden türemiştir. Fiilin başında yer alan за- [za-] ön eki, bir eylemin başlangıcını, tamamlını veya bir yere doğru yönelimi ifade ederken, -юлив- (-yuliv-) eki fiil köküne ekspresif bir ton katmaktadır. Sondaki -ывать- (-yvat-) eki bitmemiş eylem (imperfektif) anlamı verirken, -ся (-sya) son eki fiile dönüşlülük veya edilgenlik (kendini bir duruma sokmak) anlamı katar. Kelimenin birebir kökensel karşılığı 'kendini amın içine sokmak' veya 'amcığa düşmek' gibi oldukça kaba ve müstehcen bir çağrışım taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Запиздюливаться» fiili, Rus dilindeki en ağır ve argo ifadelerden biridir ve daima olumsuz, genellikle kişinin kendi hatası sonucu içine düştüğü kötü, içinden çıkılmaz bir durumu ifade eder. Kullanımı, konuşmacının aşırı öfke, hayal kırıklığı veya çaresizlik hislerini vurgular. Argo sözlüklerinde (Elistratov, Mokienko & Nikitina) bu tür fiillerin, konuşmacının durumu abartma, dramatize etme veya umutsuzluğunu dile getirme aracı olarak yaygınlaştığı belirtilir. Genellikle, kişinin kendisini istemeden bir belanın içine atması, bir işi veya durumu tamamen berbat etmesi veya fiziksel olarak uygunsuz bir yere sıkışıp kalması bağlamında kullanılır. Sokak dilinde, hapishane argosunda (феня [fe-nya]) ve genel olarak gayriresmi ortamlarda sıkça rastlanan bu ifade, Rus toplumunda 'küfür' olarak kabul edilen dilin en keskin örneklerindendir ve her zaman bir uyarı veya kınama tonu taşır. Kelimenin kendisi, пизда [piz-da] kökünden türemesi nedeniyle, Rus küfür kültürünün yapısal anatomisi üzerine önemli çalışmalar yapan Plutser-Sarno gibi dilbilimciler tarafından incelenen ana 'küfür' kategorisine girer.