Запичужиться
(Zapiçujit'sya)- Aşırı çalışmaktan canı çıkmak, yorulmak, tükenmek (заебаться karşılığı): Fiziksel ya da zihinsel olarak tamamen enerjisinin tükenmesi, amiyane tabirle anası sikilmek derecesinde bitkin düşmek.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня на стройке так запичужился, что ног не чую. [ya si-vod-nya na stroy-ki tak za-pi-çu-jilsya, şto nok ni çu-yu]
- Bugün şantiyede öyle bir amım götüm dağıldı (canım çıktı) ki ayaklarımı hissetmiyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит запичуживаться на этой работе за копейки! [hva-tit za-pi-çu-ji-vats-tsa na e-tay ra-bo-ti za ka-pey-ki]
- Üç kuruş para için bu işte kendini siktirmeyi (canını çıkarmayı) bırak artık!
- Küçük bir kuş gibi didinip helak olmak / Canı çıkana kadar yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запичужиться
Latin Transkripsiyonu: Zapiçujit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-pi-çu-ji-tsya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça ön ek sistemi ve halk ağzındaki köklerin birleşiminden türetilmiştir. Başlangıç, sınır veya bir eylemin tamamlanarak uç noktaya ulaşmasını bildiren за- [za] ön eki ile Rusçada küçük kuş, serçe anlamına gelen пичуга [pi-çu-ga] veya пичужка [pi-çuş-ka] kökünden türeyen пичужить [pi-çu-jit'] (durmaksızın küçük, önemsiz işlerle uğraşmak, didinmek) fiilinin birleşiminden oluşmuştur. Kelimenin sonundaki -ся [sya] dönüşlülük eki ise eylemin kişinin kendisine yönelik olduğunu belirtir. Kelime, anlamsal olarak "didine didine, ufak tefek işlerle koştura koştura kendini helak etmek, tükenmek" anlamına gelir. Rus argosunda, çok daha kaba ve ağır bir ifade olan заебаться [za-ye-bat-sya] (amına koyulana kadar yorulmak / siki tutmak) fiilinin yerine kullanılan örtmece (eufemistik) bir deforma kelimedir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve köylü lehçelerinde, küçük kuşların durmaksızın hareket etmesi, yiyecek arayışı içinde oradan oraya koşturması yorucu ve bitmek bilmeyen küçük işleri sembolize eder. Bu bağlamda gelişen запичужиться [za-pi-çu-ji-tsya], özellikle Sovyet dönemindeki ağır sanayi, şantiye ve tarım işçilerinin günlük dilde geliştirdiği zengin yorulma terminolojisinin bir parçasıdır. Rus argosunda fiziksel çöküşü veya aşırı iş yükünü anlatmak için kullanılan ağır küfürlerin (örneğin заебаться [za-ye-bat-sya]) kamusal alanda veya kadınların, çocukların yanında doğrudan telaffuz edilemediği durumlarda, benzer bir fonetik ritme ve anlamsal ağırlığa sahip bu kelime tercih edilmiştir. Böylelikle konuşucu, ağır bir küfrün yarattığı isyan ve bıkkınlık duygusunu doğrudan küfretmeden ama argo tonu tamamen koruyarak aktarabilmektedir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).