Запендряшиваться
(Zapendryaşivat'sya)- İstenmeyen, karışık veya belalı bir durumun içine düşmek / Kendi hatasıyla başını belaya sokmak: Kişinin kendi kararları veya dikkatsizliği sonucu içinden çıkılması zor, sıkıntılı ve utanç verici olaylara bulaşması.
1. Örnek Cümle:- Хватит запендряшиваться в сомнительные авантюры, когда-нибудь это плохо кончится. [hva-tit za-pin-drya-şı-vat-sa f sam-ni-til-nı-ye a-van-tyu-rı, kag-da-ni-but' e-ta plo-ha kon-çit-sa]
- Şüpheli maceralara bulaşıp durmayı bırak, bir gün sonun kötü olacak.
2. Örnek Cümle:- Стоило один раз выйти без документов, как сразу запендряшился в неприятности с полицией. [sto-i-la a-din ras vıy-ti bis da-ku-myen-taf, kak sra-zu za-pin-drya-şı-fsa v ni-pri-yat-nas-ti s pa-li-tsiyey]
- Belgeler olmadan bir kere dışarı çıkmaya gör, hemen polisle başını belaya soktun.
- Kendi kendini (belalı/karışık) bir durumun içine sokmak / Pisliğe bulaşmak / Başını belaya sokmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запендряшиваться
Latin Transkripsiyonu: Zapendryaşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-pin-drya-şı-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, kökensel olarak Rus halk ağzında ve kaba argoda sert bir şekilde vurmak, fırlatmak, zorla sokmak anlamlarına gelen пендюрить [pin-dyu-rit'] veya пендрять [pin-dryat'] fiillerine dayanmaktadır. Bu köke, bir eylemin nihayete ermesini ya da bir durumun içine tamamen girmeyi ifade eden за- [za-] ön eki ile eylemin sürekliliğini belirten -ива- [-iva-] soneki eklenmiştir. Son olarak, eylemin kişinin kendisine yönelik olduğunu belirten dönüşlülük eki -ся [-sya / -sa] eklenerek запендряшиваться [za-pin-drya-şı-vat-sa] yapısı türetilmiştir. Kelimenin kökündeki sert, kaba ve hoyratça hareket etme anlamı, mecazi olarak kişinin kendi kendisini zor, içinden çıkılmaz ve karmaşık durumlara sokmasını tanımlayacak şekilde evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sosyokültürel açıdan bu ifade, Rus sokak argosunun ve yeraltı dünyasının zengin türetim mekanizmalarını yansıtır. Günlük dildeki standart вляпываться в историю [vlya-pı-vat-sa v is-to-ri-yu] (başını belaya sokmak, istenmeyen bir hikayeye/duruma bulaşmak) deyiminin kaba, ekspresif ve ironik bir alternatifidir. Rus argo sisteminde, standart dildeki basit eylemleri daha vurgulu ve duygusal olarak yoğun hale getirmek için karmaşık morfolojik yapılar kullanılır. Kelime, kişinin kendi tedbirsizliği, saflığı veya gözü karalığı yüzünden pis, sıkıntılı ve kurtulması zor bir olayın tam ortasına düşmesini ifade eder. Sovyet sonrası dönemde, bürokratik engellerle dolu toplumsal yaşamda veya sokak kültüründe yanlış bir kararın hızlıca büyük sorunlara yol açmasını betimlemek amacıyla gençler ve sokak argosunu benimseyen topluluklar arasında popülerleşmiştir. İfadenin tonu, duruma göre hem hafif bir alay hem de durumun vahametini vurgulayan kaba bir sitem içerir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.