Замандяшиваться
(Zamandyaşıvatsya)- Çok çalışmaktan veya zor bir durumdan ötürü aşırı yorulmak, canı çıkmak, götü dağıtmak: Fiziksel ya da zihinsel enerjinin son damlasına kadar tükenmesi durumu.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня так замандяшился на работе, что ног не чувствую. [ya si-vod-nya tak za-man-dya-şıl-sa na ra-bo-ti, şto nok ni çust-vu-yu]
- Bugün iş yerinde o kadar ebem sikildi ki bacaklarımı hissetmiyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит замандяшиваться из-за этих мелочей, отдохни. [hva-tit za-man-dya-şı-vat-sya iz-za e-tih mi-la-çey, ad-dah-ni]
- Bu ufak tefek şeyler yüzünden kendini paralamayı bırak, dinlen.
- Kadın cinsel organı kökenli bir kelimeden türetilerek: Ebesi sikilmek, götü dağıtmak, canı çıkmak.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Zamandyaşıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-dya-şı-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, köken olarak Rusçanın en yaygın ve ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden манда [man-da] sözcüğüne dayanmaktadır. Rus argosunda bu anatomik tabu kök, çeşitli eklerle (за- [za-] öneki ve -ива-/-яшива- [-i-va-/-ya-şı-va-] biçimbirimleri) birleşerek yoğunluk, aşırılık ve bıkkınlık bildiren eylemler üretmek için kullanılır. Eylemin kökünde yatan bu kaba anatomi göndermesi, kelimenin anlam sınırlarını genişleterek eylemi gerçekleştiren kişinin fiziksel veya zihinsel olarak tamamen yıprandığını, tabiri caizse parçalandığını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve işçi sınıfı jargonunda, ağır fiziksel güç gerektiren işler veya uzun süren monoton süreçler sonrasında yaşanan aşırı yorgunluk halini tanımlamak için standart dildeki уставать [us-ta-vat'] (yorulmak) kelimesi yetersiz kalır. Bu gibi durumlarda konuşucular, duygusal deşarj sağlamak ve durumun vahametini vurgulamak adına kaba küfür köklerinden türetilen eylemlere başvururlar. Замандяшиваться [za-man-dya-şı-vat-sya] fiili de bu psikolojik mekanizmanın bir ürünüdür. Kelime, bireyin yaptığı iş yüzünden kendisini harap ettiğini, enerjisinin tamamen emildiğini ve iflahının kesildiğini ifade eder. Genellikle inşaat, sanayi, ağır sanayi gibi fiziksel güce dayalı zorlu çalışma ortamlarında veya yoğun bürokratik engellerle boğuşan alt-orta sınıf arasında yaygın olarak kullanılır. Benzer anlama gelen diğer küfür kökenli eylemlerle (заебаться [za-yi-bat-sya] gibi) eşanlamlı olup, konuşmaya oldukça kaba, umursamaz ve isyankar bir hava katar.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).