Замандячиваться
(Zamandyaçivatsya)- Çok ağır çalışmaktan ötürü canı çıkmak, aşırı yorulmak, pestili çıkmak: Yoğun fiziksel veya zihinsel emek harcayarak kendini tamamen tüketmek.
1. Örnek Cümle:- Я целый день замандячиваюсь на этой стройке. [ya tse-lıy den' za-man-dya-çi-va-yus' na e-tay stroy-ki]
- Bütün gün bu şantiyede canım çıkana kadar çalışıyorum.
2. Örnek Cümle:- Не надо так замандячиваться из-за пустяков, здоровье дороже. [ni na-da tak za-man-dya-çi-vats-tsa iz-za pus-ti-kof, zda-rov-ye da-ro-ji]
- İncir çekirdeğini doldurmayacak şeyler için kendini bu kadar yıpratıp yorma, sağlık daha önemli.
- Bir işle uğraşırken bitap düşmek, bıkmak, pes edecek noktaya gelmek: Zorlu bir süreci yönetirken yıpranmak.
1. Örnek Cümle:- Ты замандячишься этот код вручную переписывать. [tı za-man-dya-çiş-sya e-tat kot vruç-nu-yu pi-ri-pi-sı-vat']
- Bu kodu elle baştan yazmaya kalkarsan canın çıkar.
2. Örnek Cümle:- Мы замандячивались с этим ремонтом целых три месяца. [mı za-man-dya-çi-va-lis' s e-tim ri-mon-tam tse-lıh tri me-syatsa]
- Üç ay boyunca bu tadilatla uğraşmaktan anamız ağladı.
- Canı çıkana kadar yorulmak / Amı sökülene kadar çalışmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандячиваться
Latin Transkripsiyonu: Zamandyaçivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-dya-çi-vats-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki kaba ve müstehcen dilin temel direklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen манда [man-da] kelimesinden türetilmiştir. Sözcük yapısı; eyleme başlama, yoğunluk veya sınır değer katma işlevi gören за- [za-] ön eki, -манд- [mand-] kökü, fiil türeten -яч- [-yaç-] eki, süreklilik/tekrarlama bildiren -ива- [-iva-] eki ve dönüşlülük eki olan -ться [-tsa] yapısının birleşmesiyle oluşmuştur. Rusçanın argo ve küfür sistematiğinde, cinsel organ isimleri ve bunlardan türeyen kökler sıklıkla soyut eylemleri (yorulmak, dövmek, kaybolmak, hata yapmak vb.) aşırı derecede vurgulamak amacıyla kullanılır. Burada da fiziksel bir organ ismi, eylemin şiddetini ve kişinin tükenmişlik derecesini belirtmek için işlevselleştirilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda yoğun emek, ağır fiziksel çalışma veya bitmek bilmeyen bürokratik/zihinsel süreçlerin yarattığı aşırı yorgunluğu ifade etmek için standart dildeki уставать [us-tat'] (yorulmak) fiili yetersiz kalır. Konuşurlar bu durumu en uç noktada dramatize etmek için küfürlü köklerden türetilen fiillere başvururlar. Benzer yapıdaki заебаться [za-ye-bats-tsa] veya задолбаться [za-dal-bats-tsa] kelimeleri gibi, замандячиваться [za-man-dya-çi-vats-tsa] da kişinin adeta "pestilinin çıkmasını", tüm enerjisinin çekilmesini ve tükenmesini ifade eder. Bu kelime, sokak dilinde, fabrikalarda, şantiyelerde veya askerlik gibi ağır fiziksel güç gerektiren ve hiyerarşik baskının yoğun olduğu erkek egemen alt kültür gruplarında doğmuş ve yaygınlaşmıştır. Kelimenin kökenindeki cinsel atıf tamamen silinmiş durumdadır; konuşucu bu kelimeyi kullanırken cinsel bir organı düşünmez, yalnızca yaşadığı yorgunluğun ve bıkkınlığın ne denli tahammül edilemez boyutta olduğunu vurgulamak ister.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.