Замандюливать
(Zamandulyuvat')- Hızla gitmek, aceleyle yürümek, koşturmak: Bir yere çok hızlı bir şekilde yürüyerek veya koşarak gitmek, aceleyle yola koyulmak.
1. Örnek Cümle:- Куда это он так замандюливает с утра пораньше? [ku-da e-ta on tak za-man-dyu-li-va-yet s ut-ra pa-ran-şe]
- Sabahın köründe nereye böyle koştura koştura gidiyor bu?
2. Örnek Cümle:- Хватит замандюливать, я за тобой не успеваю! [hva-tit za-man-dyu-li-vat', ya za ta-boy nye us-pi-va-yu]
- Bu ne hız siktir git yavaşla biraz, arkandan yetişemiyorum!
- Hızla uzaklaşmak, tüymek (Sokak Jargonu): Bir ortamdan veya tehlikeli bir durumdan hızlı adımlarla kaçmak veya uzaklaşmak.
1. Örnek Cümle:- Как только шухер начался, он сразу замандюливал в сторону переулка. [kak tol-ka şu-her na-çals-ya, on s-ra-zu za-man-dyu-li-val f sto-ra-nu pi-ri-ul-ka]
- Karışıklık başlar başlamaz hemen ara sokağa doğru süzüldü (hızla kaçtı).
- Hızla siktirip gitmek / Aceleyle yol almak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандюливать
Latin Transkripsiyonu: Zamandulyuvat
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-dyu-li-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın temel anatomik küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan kaba ve argodaki манда [man-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu nominal köke, yönelme, başlama veya yoğunluk bildiren за- [za-] öneki, ekspresif eylem türeten -юл- [-yul-] eki ve süreklilik bildiren bitmemişlik (imperfective) fiil yapıcı -ивать [-i-vat'] son eki eklenmiştir. Dilbilimsel açıdan bu türetim, Rus sokak dilinde en ağır anatomik kelimelerin bile orijinal cinsel anlamlarından tamamen sıyrılarak çok yönlü hareket, eylem veya durum bildiren fiillere dönüşebilme kabiliyetini gösterir. Kelime, kökündeki kaba vurguyu koruyarak hareketin şiddetini, hırsını veya absürtlüğünü dışa vurur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve hapishane kültürü olarak bilinen феня [fe-nya] jargonunda, tabu kabul edilen kelimelerden eylem uydurmak son derece yaygındır. Erkek cinsel organını temsil eden хуй [huy] veya kadın cinsel organını temsil eden пизда [piz-da] gibi köklerden türetilen yüzlerce hareket bildiren fiil bulunur. Замандюливать [za-man-dyu-li-vat'] fiili de bu üretkenliğin bir ürünü olarak günlük hayatta telaşlı, öfkeli, çok hızlı veya adeta bir yere acilen koşturur gibi giden kişilerin hareketini tanımlamak için ortaya çıkmıştır. Bu ifadeyi kullanan kişi, eylemin sıradan bir yürüme olmadığını, aşırı hızlı veya siktirip gidercesine bir aceleyle gerçekleştirildiğini vurgulamış olur. Sovyet sonrası dönemde sansürün gevşemesiyle sokak jargonundan gençlik diline ve kışla/şantiye gibi eril çalışma ortamlarına hızlıca sızmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).