Замандовывыть
(Zamandovıvıt')- Bir işi çok hızlı, aceleyle ve bazen baştan savma bir şekilde yapmak: Çok kısıtlı bir zamanda bir görevi panik halinde ama yüksek hızla tamamlamak veya bir işi hızlıca aradan çıkarmak.
1. Örnek Cümle:- Давай быстренько замандовывыть этот проект, пока директор не пришёл! [da-vay bıs-trin-ka za-man-do-vı-vıt' e-tat pra-yekt, pa-ka di-rek-tar ni pri-şol]
- Müdür gelmeden önce şu projeyi hemen hızlıca aradan çıkaralım!
2. Örnek Cümle:- Он за час замандовывал всю недельную работу и отдыхал. [on za ças za-man-do-vı-val fsu ni-del-nu-yu ra-bo-tu i ad-dı-hal]
- Bir saat içinde bütün haftalık işi paldır küldür (hızlıca) bitiriyor, sonra da yatıyordu.
- (Kaba cinsel organ kökünden türetilmiş) Bir işi panikle veya aceleyle çok hızlı şekilde halletmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандовывыть
Latin Transkripsiyonu: Zamandovıvıt'
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-do-vı-vıt']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçadaki en eski kaba ve anatomik küfür sözcüklerinden biri olan, kadın cinsel organını tanımlayan манда [man-da] kökünden türetilmiştir. Rus dilinin zengin morfolojik yapısı sayesinde, bu kaba kök önüne за- [za-] (bir eyleme başlamayı veya eylemin yoğunluğunu belirten ön ek) ve sonuna eylemsellik bildiren -ывыть / -ывать [-ı-vıt' / -ı-vat'] eklerini alarak işlevsel bir fiile dönüşmüştür. Eylemin kökeni tamamen kaba ve argo bir nitelik taşısa da, zamanla kelimenin doğrudan cinsel anlamı kaybolmuş ve soyut, dinamik bir eylemi niteleyen argo bir yapıya bürünmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve gençlik jargonunda, son derece kaba küfür köklerinin günlük eylemleri (koşmak, yapmak, kırmak, kaybetmek vb.) nitelemek üzere dönüştürülmesi oldukça yaygın bir dil oyunudur. Bu durum dilbilimde языковая игра [ya-zı-ko-va-ya ig-ra] (dil oyunu) olarak adlandırılır. Normal şartlarda standart Rusçada "hızlıca yapmak", "aceleyle bitirmek" anlamına gelen "быстро делать" [bıs-tra de-lat'] veya "торопиться" [ta-ra-pit-sya] ifadeleri yerine, konuşmacının içinde bulunduğu stresi, aceleyi, işin yarattığı bıkkınlığı veya kaotik ortamı vurgulamak için замандовывыть [za-man-do-vı-vıt'] eylemi tercih edilir. Genellikle şantiyelerde, sanayi ortamlarında veya ofis içi yoğun kriz anlarında, bir işi paldır küldür, panik halinde ama çok hızlı bir şekilde aradan çıkarmak durumunda kalındığında kullanılır. Cinsel bir çağrışım barındırmamasına rağmen, kökeni kaba bir kelimeye dayandığı için resmî ortamlarda kullanımı kesinlikle kabul görmez.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).