Замандошиваться
(Zamandoşivat'sya)- Aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, tükenmek, canından bezmek (Fiziksel veya zihinsel yoğun yıpranma): Genellikle ağır iş koşulları, bitmek bilmeyen sorumluluklar veya stresli durumlar karşısında tamamen tükenmiş olma halini bildiren kaba ifade.
1. Örnek Cümle:- Я так замандошился на этой стройке, что ног не чую. [ya tak za-man-do-şil-sa na e-tay stroy-ke, şto nok ni çu-yu]
- Bu inşaatta öyle canım çıktı ki, bacaklarımı hissetmiyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит замандошиваться из-за пустяков, иди отдохни. [hva-tit za-man-do-şi-vat-sa iz-za pus-ti-kof, i-di ad-dah-ni]
- Boş şeyler yüzünden kendini paralamayı (canını çıkarmayı) bırak, git dinlen.
- Canı çıkmak / Anası ağlamak / Aşırı yorulup bitmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандошиваться
Latin Transkripsiyonu: Zamandoşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-do-şi-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın kaba ve müstehcen dil katmanına ait temel anatomik köklerden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan манда [man-da] kelimesinden türetilmiştir. Bu köke, bir eylemin tamamlandığını, aşırılığını veya öznenin bu eylemden yıprandığını gösteren за- [za-] ön eki, fiili süreklilik bildiren geçişli/geçişsiz yapıya sokan -ива- [-iva-] eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] (telaffuzda [-sa]) eki eklenmiştir. Kelimenin kökenindeki cinsel organ atfı zamanla tamamen soyutlanarak, kelime günlük kaba argoda fiziksel ya da zihinsel olarak tükenme durumunu anlatan ekspresif bir fiile dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı kültüründe, standart dildeki уставать [us-ta-vat'] (yorulmak) veya замучиваться [za-mu-çi-vat-sa] (hırpalanmak, bezmek) gibi nötr kelimeler, yaşanan ağır bıkkınlığı ve aşırı yorgunluğu ifade etmekte yetersiz kaldığında bu tip kaba ve küfür kökenli türevlere başvurulur. Bu yapı, muhataba yapılan işin veya hayat şartlarının kişiyi adeta 'pestil haline getirdiğini' en sert ve vurgulu biçimde aktarma işlevi görür. Özellikle Sovyetler Birliği sonrasındaki ağır çalışma koşullarında, fabrika ve şantiye gibi fiziksel güce dayalı kaba erkek egemen ortamlarda yaygınlaşmıştır. Dilsel oyunlar ve morfolojik esneklik sayesinde, kadın cinsel organı kökenli kelimeler tıpkı erkek cinsel organı kökenli заёбываться [za-yo-bı-vat-sa] kelimesinde olduğu gibi, aşırı yıpranma ve canından bezme durumlarını anlatmak için simetrik bir biçimde kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).