Замандошиться
(Zamandoşit'sya)- Zor, belalı veya istenmeyen bir durumun içine düşmek (Başını belaya sokmak / Pisliğe batmak): Kişinin kendi hatasıyla veya şanssızlık eseri içinden çıkılması zor, sıkıntılı bir sürece girmesi.
1. Örnek Cümle:- Ну вот, замандошился в очередную историю, теперь не выкрутишься. [nu vot, za-man-do-şil-sa v a-çe-rid-nu-yu is-to-ri-yu, ti-per' ni vık-ru-tiş-sa]
- İşte yine bir pisliğin içine battın, şimdi kurtulamazsın.
2. Örnek Cümle:- Не суйся туда, если не хочешь замандошиться по уши. [ni suy-sa tu-da, yeş-li ni ho-çiş za-man-do-şit-sa pa u-şi]
- Boğazına kadar belaya batmak istemiyorsan oraya burnunu sokma.
- Berbat, ücra veya çıkılması zor fiziksel bir yere girmek (Kaybolmak / Çıkmaza girmek): Coğrafi veya fiziksel olarak gitmesi, kurtulması zor olan boktan bir yere girmek.
1. Örnek Cümle:- Мы замандошились в какую-то глушь, где даже связи нет. [mı za-man-do-şil-is' f ka-ku-yu-ta gluş', gde da-je svya-zi nyet]
- Telefonun bile çekmediği boktan bir yere girip kaybolduk.
2. Örnek Cümle:- Как ты умудрился замандошиться на эту заброшенную стройку? [kak tı u-mud-ril-sa za-man-do-şit-sa na e-tu za-bro-şin-nu-yu stroy-ku]
- O terk edilmiş boktan şantiyeye nasıl girmeyi becerdin?
- Bir yere saplanmak, çıkmaza girmek, belalı bir yere düşmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандошиться
Latin Transkripsiyonu: Zamandoşit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-do-şit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki en yaygın kaba ve müstehcen sözcüklerden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan манда [man-da] kökünden türetilmiştir. Söz konusu kök, Proto-Slavca ve daha eski Hint-Avrupa dillerindeki "yumuşaklık, ıslaklık" veya "çıkıntı" bildiren yapılardan evrilmiştir. Ön ek olan за- [za-], bir eylemin sınırları aşacak şekilde tamamlandığını veya bir durumun içine tamamen girildiğini bildirir. Fiilin sonundaki -ться [-tsa] dönüşlülük ekiyle birleştiğinde eylem, doğrudan öznenin kendisine döner. Kelimenin kökenindeki cinsel organ atfı, kelimenin zamanla "istenmeyen, berbat, karanlık veya karmaşık bir yerin ya da durumun içine düşmek" şeklinde soyutlanmasına ve metaforik bir kaba fiile dönüşmesine yol açmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı argosunda, cinsel organlara atıfta bulunan kökler sıklıkla yön, durum, kaybolma veya başını belaya sokma bildiren eylemlerin türetilmesinde kullanılır. Замандошиться [za-man-do-şit-sa] fiili de bu semantik genişlemenin tipik bir örneğidir. Bir yere girmek veya saplanmak gibi sıradan eylemlerin yerine, durumun vahametini, yaşanan bıkkınlığı veya girilen yerin ne kadar kötü, ücra ve istenmeyen bir yer olduğunu vurgulamak amacıyla tercih edilir. Özellikle hapishane veya zorlu sokak koşullarında, bir kişinin polisin eline düşmesi, yanlış bir bölgeye girmesi veya içinden çıkılması zor bir belaya bulaşması durumlarında bu kaba ve vurucu ifadeye başvurulur. Kelime, kullanıldığı cümleye anında umutsuzluk, kirlenmişlik ve kurtulması güç bir bataklığa saplanmışlık hissi katar.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).