Залупляться
(Zaluplyatsya)- Diklenmek, kabadayılık taslamak, kışkırtmak, durduk yere kavga çıkarmaya çalışmak (задираться): Birine karşı gereksiz yere agresifleşmek, boyundan büyük işlere kalkışarak artistlik yapmak.
1. Örnek Cümle:- Ты на кого залупляешься, щегол? [tı na ka-vo za-lup-lyayeş'-sa, şçi-gol?]
- Sen kime dikleniyorsun lan toy çaylak?
2. Örnek Cümle:- Хватит залупляться, а то сейчас огребёшь. [hva-tit za-lup-lyat'-tsa, a to şi-ças ag-ri-byoş]
- Artistlik yapmayı kes, yoksa şimdi dayağı yersin.
- İtiraz etmek, dik kafalılık yapmak, mızıkçılık veya inatçılık yapmak (упрямиться, отказываться): Ortak bir karara veya otoriteye karşı gelerek işi yokuşa sürmek.
1. Örnek Cümle:- Все согласились работать, а он один начал залупляться. [fse sag-la-si-liş ra-bo-tat', a on a-din na-çal za-lup-lyat'-tsa]
- Herkes çalışmayı kabul etti, bir tek o mızıkçılık yapıp diklenmeye başladı.
2. Örnek Cümle:- Не надо залупляться перед начальством, хуже будет. [nye na-da za-lup-lyat'-tsa pye-ret na-çal-stvam, hu-je bu-det]
- Yöneticilere karşı dik kafalılık yapma, sonu kötü olur.
- Sünnet derisini sıyırmak / Penis başını açığa çıkarmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Залупляться
Latin Transkripsiyonu: Zaluplyat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-lup-lyat'-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki kaba ve anatomik bir küfür kökü olan залупа [za-lu-pa] (penis başı / sünnet derisi sıyrılmış penis) isminden türetilmiştir. Kelimenin kökeni, soyup çıkarmak, kabuğunu soymak veya sıyırmak anlamına gelen лупить [lu-pit'] fiiline dayanmaktadır. Sünnet derisinin geriye doğru çekilerek penis başının açığa çıkarılması eylemini ifade eden залупить [za-lu-pit'] fiili, zaman içerisinde dönüşüme uğrayarak dönüşlü fiil eki olan "-ся" ile birleşmiş ve залупляться [za-lup-lyat'-tsa] biçimini almıştır. Kelime, fiziksel bir soyulma/ortaya çıkma hareketinden yola çıkarak argoda bir davranış biçimini tanımlayan mecazi bir anlama evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Kelimenin düz anlamındaki sünnet derisinin sıyrılması ve penis başının gergin bir şekilde ortaya çıkması durumu, Rus sokak kültüründe ve kriminal argoda saldırganlık, dikleşme ve kışkırtma eylemlerinin görsel bir metaforu haline gelmiştir. Tıpkı penisin ereksiyon veya derinin sıyrılmasıyla daha görünür ve tehditkar (veya savunmasız ama kışkırtıcı) bir hal alması gibi, bir kişinin de durduk yere agresifleşmesi, kavga araması, otoriteye karşı gereksiz bir cüretle diklenmesi bu kelimeyle ifade edilir. Özellikle Sovyet sonrası dönemde sokak çeteleri (gopnik kültürü) ve hapishane hiyerarşisinde, kendi gücünün üstünde birine kafa tutmaya çalışan, gereksiz yere artistlik yapan veya mızıkçılık eden kişileri aşağılamak amacıyla sıklıkla kullanılmıştır. Bu eylem, kişinin altından kalkamayacağı bir kabadayılığa girişmesini ifade ettiği için genellikle karşı taraftan sert bir fiziksel veya sözel tepkiyle karşılanır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).