Залупистый
(Zalupistıy)- Kavgacı, diklenen, agresif, her an arıza çıkarmaya hazır (tip): En ufak bir olayda parlayan, kışkırtıcı davranan ve kavgaya yer arayan kaba kimseler için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Ты чего такой залупистый сегодня? На рожон лезешь. [tı çi-vo ta-koy za-lu-pis-tıy si-vod-nya? na ra-jon le-ziş]
- Bugün niye böyle dikleniyorsun? Belanı mı arıyorsun?
2. Örnek Cümle:- Не связывайся с ним, он парень залупистый, чуть что — сразу за нож. [ni svya-zı-vay-sya s nim, on pa-ren' za-lu-pis-tıy, çut' şto — sra-zu za noj]
- Ona bulaşma, o çok arıza (kavgacı) bir tiptir, en ufak şeyde hemen bıçağa sarılır.
- Küstah, ukala, götü kalkmış, artist (Argoda): Kendini üstün gören, haddini aşarak kibirli ve tahrik edici şekilde konuşan kişi.
1. Örnek Cümle:- Сбавь оборот, слишком залупистый стал в последнее время. [sbaf a-ba-rot, sliş-kam za-lu-pis-tıy stal f pas-led-ni-ye vre-mya]
- Vites küçült, son zamanlarda çok artistleştin (götün kalktı).
- Büyük penis başlı (Sünnet derisi sıyrılmış penis kafalı)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Залупистый
Latin Transkripsiyonu: Zalupistıy
Okunuşu ve Vurgu: [za-lu-pis-tıy]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça küfür dilinin en temel ve yaygın anatomik sözcüklerinden biri olan залупа [za-lu-pa] (penis başı, sünnet derisi geriye çekilmiş erkek cinsel organı ucu) isminden türetilmiştir. Bu isim ise tarihsel olarak "soymak, kabuğunu soymak, derisini geriye çekmek" anlamına gelen залупить [za-lu-pit'] fiilinden gelmektedir. Rusça sıfat yapım eki olan "-истый" (-istıy) ekinin eklenmesiyle türetilen залупистый [za-lu-pis-tıy], kelime anlamı olarak "büyük penis başlı" veya "penis ucu belirgin olan" anlamına gelse de, dilde tamamen metaforik ve kaba bir davranışsal sıfat haline gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültürü, hapishane jargonu феня [fe-nya] ve gündelik kaba dilde bu kelime fiziksel bir durumdan ziyade tamamen psikolojik ve davranışsal bir karakter özelliğini tanımlamak için kullanılır. Geriye çekilmiş penis derisinin yarattığı "açıkta, gergin, hassas ve her an çarpmaya/saldırmaya hazır" anatomik görüntüden yola çıkılarak; en ufak şeyde parlayan, agresifleşen, her şeye diklenen, kavgaya yer arayan, kışkırtıcı ve küstah insanlar için bu sıfat seçilmiştir. Sovyet sonrası dönemde sokak çeteleri ve suç dünyası mensupları arasında, grubun otoritesini sarsmaya çalışan, gereksiz yere agresifleşerek ortamı geren genç ve tecrübesiz "kabadayı" tipleri tanımlamak amacıyla sıklıkla kullanılmıştır. Günümüzde ise tamamen argolaşarak kaba dilde her an sorun çıkarmaya meyilli, ukala, kavgacı ve haddini aşarak diklenen kişileri tanımlayan en yaygın küfürlü sıfatlardan biridir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.