Заколупаться
(Zakolupatsya)- Çok yorulmak, canı çıkmak, bitap düşmek (Aşırı fiziksel veya zihinsel yorgunluk): Bir işi tamamlamak için aşırı derecede efor sarf edip perişan olmak.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня так заколупался на работе, что даже говорить не могу. [ya si-vod-nya tak za-ka-lu-pal-sya na ra-bo-tye, şto da-je ga-va-rit' ni ma-gu]
- Bugün işte o kadar canım çıktı ki konuşacak halim bile kalmadı.
2. Örnek Cümle:- Мы заколупались этот шкаф собирать. [mı za-ka-lu-pa-lis' e-tat şkaf sa-bi-rat']
- Bu dolabı monte etmekten canımız çıktı.
- Bıkmak, usanmak, illallah etmek (Bezginlik durumu): Tekrarlayan veya bezdirici durumlardan ötürü bıkkınlık sınırına gelmek.
1. Örnek Cümle:- Я уже заколупался тебе одно и то же объяснять. [ya u-je za-ka-lu-pal-sya ti-bye ad-no i to je ab-yas-nyat']
- Sana aynı şeyi anlatmaktan artık gına geldi.
2. Örnek Cümle:- Она совсем заколупалась с этой учёбой. [a-na sa-fsem za-ka-lu-pa-las' s e-tay u-ço-bay]
- Bu okul yüzünden kızın tamamen canı çıktı.
- Eşelenmekten canı çıkmak / Didiklemekten tükenmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Заколупаться
Latin Transkripsiyonu: Zakolupatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-ka-lu-pat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada tırmalamak, eşelemek, kabuğunu soymak veya yavaş ve sıkıcı bir iş yapmak anlamına gelen колупать [ka-lu-pat'] fiili ile bir eylemin aşırı derecede yapıldığını veya tamamlandığını belirten за- [za-] ön ekinin birleşiminden oluşmuştur. Kelimenin sonunda bulunan -ся [sya] eki ise eylemin özneye döndüğünü (dönüşlülük) gösterir. Kelimenin tam etimolojik çevirisi "kendi kendini eşeleyerek bitirmek/tüketmek" şeklindedir. Ağır küfür içeren ve aynı anlama gelen заебаться [za-yi-bat'-sya] fiilinin yarattığı kaba etkiyi azaltmak için türetilmiş fonetik bir örtmecedir (eufemizm).
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus toplumsal yaşamında ve günlük dilde bu kelime, özellikle aşırı derece uğraştırıcı, monoton, bezdirici ve detaylı bir işin ardından gelen zihinsel ve fiziksel tükenmişliği ifade etmek amacıyla kullanılır. Kelimenin arkasındaki asıl felsefe, kökeninde yatan колупать [ka-lu-pat'] (eşelemek) eyleminde olduğu gibi, kişinin bir işle adeta tırnaklarıyla bir yeri kazır gibi çok yavaş ve sinir bozucu bir şekilde uğraşmasıdır. Sovyet çalışma hayatında, özellikle şantiyelerde, fabrikalarda ve teknik tamir işlerinde ince detaylarla saatlerce uğraşmak zorunda kalan işçiler arasında popülerlik kazanmıştır. Günümüzde ise ofis çalışanlarından öğrencilere kadar geniş bir kitle tarafından, ağır küfürlü kelimeleri doğrudan kullanmak istemeyen ama bıkkınlığını en üst perdeden dile getirmek isteyen kişilerce tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.