Задрючиться
(Zadryuçit'sya)- Aşırı çalışmaktan veya baskıdan dolayı tükenmek, canı çıkmak (Fiziksel veya zihinsel olarak aşırı yıpranmak): Ağır bir iş yükünün altında ezilerek fiziksel olarak bitap düşmek veya bıkıp usanmak.
1. Örnek Cümle:- Я так задрючился на этой работе, сил больше нет. [ya tak za-dryu-çilsa na etay ra-bo-ti, sil bol-şe nyet]
- Bu işte çalışmaktan anam ağladı, artık dermanım kalmadı.
2. Örnek Cümle:- Не надо так задрючиваться из-за пустяков. [nye na-da tak za-dryu-çi-vat-sa iz-za pus-tya-kof]
- Uyduruk şeyler için kendini bu kadar paralamana gerek yok.
- Bir şeyle uğraşmaktan kafayı sıyırmak, bir detaya takılıp kalmak (Zihinsel tükenmişlik): Bir problemi çözmeye çalışırken veya karmaşık bir detay üzerinde uğraşırken beynin işlev göremez hale gelmesi.
1. Örnek Cümle:- Мы весь вечер задрючивались с этим кодом, но так и не запустили программу. [mı ves' ve-çer za-dryu-çi-va-lis' s_etim ko-dam, no tak i ni za-pus-ti-li prag-ra-mu]
- Bütün akşam bu kodla uğraşmaktan beynimiz sikildi ama programı yine de çalıştıramadık.
- Sopayla dövülerek bitap düşmek / Hırpalanıp tükenmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Задрючиться
Latin Transkripsiyonu: Zadryuçit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-dryu-çit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime kökenini Rusça halk ağzında ve lehçelerinde kalın sopa, kazık veya kalas anlamına gelen дрюк [dryuk] sözcüğünden türemiş olan дрючить [dryu-çit'] fiilinden alır. Tarihsel süreçte bu fiil sopa atmak, birini şiddetle dövmek veya ağır şekilde cezalandırmak anlamlarında kullanılmıştır. Zamanla argo dilde hem sert, yıpratıcı bir cinsel eylemi (zorla sikişmek) hem de birini yoğun ve yıpratıcı bir iş vasıtasıyla canından bezdirmeyi tanımlar hale gelmiştir. Başındaki за- [za-] ön eki eylemin sınır noktaya ulaştığını, sonundaki dönüşlülük eki olan -ся [sya] ise bu yıpratıcı eylemin kişinin kendi üzerinde son bulduğunu belirtir. Bu bağlamda kelime, iş veya baskı altında ezilerek kendi kendini tüketmek, tamamen hırpalanmak anlamına evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sözcük, özellikle Sovyet dönemindeki askeri hiyerarşide, yani askeri argoda [ar-mey-skiy jar-gon] ve öğrenci çevrelerinde geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Kışlalardaki kıdemli askerlerin veya üst rütbelilerin yeni gelen askerleri anlamsız, rutin ve son derece ağır fiziksel işlerle saatlerce cezalandırması ya da eğitmesi sürecine дрючить [dryu-çit'] denmektedir. Bu yıpratıcı muameleye maruz kalarak fiziksel ve psikolojik direncinin sonuna gelen erlerin durumunu anlatmak üzere задрючиться [za-dryu-çit-sa] fiili kullanılagelmiştir. Günümüz Rusçasında ise bu ifade iş yerinde ağır mesailer altında ezilen beyaz yakalılar, zorlu sınav dönemlerinden geçen öğrenciler ve bitmek bilmeyen ev işleriyle boğuşan kişiler tarafından sıklıkla tercih edilir. Ağır bir küfür olan заебаться [za-yi-bat-sa] fiilinin daha az kaba ama yine de son derece sert ve argo bir alternatifi olarak işlev görür.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).