Задницей завертеть
(Zadnitsey zavertet')- Telaşlanmak, endişelenmek, paniklemek (Götü tutuşmak): Bir tehlike veya zor durum karşısında büyük bir korku ve panikle ne yapacağını şaşırmak.
1. Örnek Cümle:- Как только запахло жареным, он сразу задницей завертел. [kak tol'-ka za-pah-la ja-ri-nım, on sra-zu zad-ni-tsey za-vir-tyel]
- İşlerin kızıştığını (tehlikeyi) anlayınca hemen götü tutuştu.
2. Örnek Cümle:- Не надо сейчас задницей вертеть, надо было раньше думать. [nye na-da si-ças zad-ni-tsey vir-tyet', na-da bı-la ran'-şe du-mat']
- Şimdi götü tutuşmuş gibi davranmanın (telaşlanmanın) alemi yok, daha önce düşünecektin.
- Köşeye sıkışınca kıvırmak, yaranmaya çalışmak (Götü başı oynamak): Bir hatası ortaya çıktığında hesap vermekten kaçmak için ikiyüzlüce veya telaşla bahaneler üretmek, kıvırmak.
1. Örnek Cümle:- Когда его поймали на лжи, он начал задницей вертеть перед начальником. [kag-da yi-vo pay-ma-li na lji, on na-çal zad-ni-tsey vir-tyet' pi-rit na-çal'-ni-kam]
- Yalanı yakalanınca müdürün karşısında hemen kıvırmaya (kıçını kurtarmaya) çalıştı.
- Kıçını döndürmek / Kıçını kıpırdatmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Задницей завертеть
Latin Transkripsiyonu: Zadnitsey zavertet'
Okunuşu ve Vurgu: [zad-ni-tsey za-vir-tyet']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Anatomik bir terim olan задница [zad-ni-tsa] (kaba dilde arka taraf, kalça, kıç) ile dönmek, sallanmak, telaşla hareket etmek anlamına gelen вертеть [vir-tyet'] fiilinin birleşiminden oluşur. Задница [zad-ni-tsa] kelimesi, Eski Rusçadaki arka, geride kalan anlamındaki зад [zad] kökünden türemiştir. Bu deyimsel yapı, bir kişinin zor, sıkışık veya tehlikeli bir durumda kalıp telaşla kurtulmaya çalışırken sergilediği fiziksel ve psikolojik çabayı beden dili üzerinden tasvir eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu ifade, kaba halk dilinde ve argoda, kişinin bir tehlike, sorumluluk veya hesap verme anı yaklaştığında duyduğu aşırı endişe, panik ve telaş durumunu anlatmak için kullanılır. Kelimenin fiziki karşılığı olan "kıçını kıpırdatmak" veya "kıçını sağa sola oynatmak", kişinin rahatının bozulması ve acilen bir çıkış yolu aramak zorunda kalması durumunu simgeler. Rus sokak kültüründe, özellikle bir hatası ortaya çıkan, yalanı yakalanan veya otorite karşısında köşeye sıkışan bireylerin sergilediği kıvırma, panik yapma ve paçayı kurtarmaya çalışma davranışlarını betimlemek amacıyla yaygın şekilde kullanılır. Türkçe argodaki "götü tutuşmak" veya "götü başı oynamak" gibi deyimlerle son derece paralel bir anlamsal zemine sahiptir. Sadece korku ve endişeyi değil, aynı zamanda bu endişe karşısında takınılan iki yüzlü veya acınası kıvırma çabalarını da alaycı bir dille ifade eder.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).