Взять в ебистос
(Vzyat' v yebistos)- Birini çok sert bir şekilde azarlamak, fırçalamak, canına okumak: Bir kişiyi yoğun hakaretlerle, kaba ve sert bir üslupla baskı altına alarak cezalandırmak.
1. Örnek Cümle:- Начальник вчера вызвал его на ковёр и взял в ебистос за сорванные сроки. [na-çal'-nik fçe-ra vı-zval ye-vo na ka-vyor i vzyal v yi-bis-tos za sar-van-nı-ye sro-ki]
- Müdür dün onu odasına çağırıp teslim tarihlerini kaçırdığı için canına okudu.
2. Örnek Cümle:- Если отец узнает про двойку, он меня точно в ебистос возьмёт. [yes-li a-tyets uz-na-yet pra dvoy-ku, on mi-nya toç-na v yi-bis-tos vaz'-myot]
- Babam zayıf aldığımı öğrenirse beni kesin fena benzetecek.
- Sikiş/azarlama çemberine almak / Sözel olarak sikip atmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Взять в ебистос
Latin Transkripsiyonu: Vzyat v yebistos
Okunuşu ve Vurgu: [vzyat' f yi-bis-tos]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rusça mat (müstehcen) dilinin en üretken kökü olan ve cinsel birleşme eylemini ifade eden ебать [ye-bat'] fiilinden türetilmiştir. Kelimenin sonuna eklenen -истос [-istos] eki, Yunanca kökenli dinsel veya felsefi terimleri (örneğin Христос [Hristos] - İsa Mesih) andıran uydurma bir morfolojik yapıdır. Rus sokak argosu ve jargonunda, kaba köklere bu tür sözde entelektüel veya yabancı dildeymiş izlenimi veren ekler eklenerek kelimeye ironik, abartılı ve törensel bir hava katılır. Bu bağlamda ебистос [yebistos], adeta "büyük bir azarlama, ceza veya hırpalama seansı" gibi soyut ve kurumsallaşmış bir durumu ifade etmek üzere türetilmiş bir isimdir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Взять в ебистос deyimi, bir kişiyi çok sert bir şekilde azarlamak, hakaretler eşliğinde hırpalamak, hizaya getirmek veya kelimenin tam anlamıyla canına okumak anlamına gelir. Suç dünyası jargonunda (Fenya) ve ardından askeriye ile sokak argosunda yaygınlık kazanmıştır. Hiyerarşik yapılarda (örneğin hapishane koğuşlarındaki kıdemlilerin çömezlere veya ordudaki üstlerin astlara yönelik uyguladığı) psikolojik ve sözel baskıyı tanımlamak amacıyla kullanılır. İfadenin arkasında yatan kültürel dinamik, dilsel bir tahakküm kurma arzusudur. Fail, muhatabını sözel bir abluka altına alarak onun otoritesini ve özgüvenini tamamen yok etmeyi hedefler. Günümüz Rus argosunda sadece fiziksel ya da doğrudan cinsel tehdit içeren durumlarda değil; bir yöneticinin çalışanına çok ağır bir fırça çekmesi ya da bir ebeveynin çocuğuna çok sert çıkışması gibi gündelik öfke durumlarında da kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.