Вздрочиться
(Vzdrochit'sya)- Cinsel olarak uyarılmak, ereksiyon olmak: Cinsel tahrik neticesinde fiziksel uyarılma durumuna geçmek.
1. Örnek Cümle:- Он увидел её на пляже и тут же вздрочился. [on u-vi-dil yi-yo na plya-ji i tut jı vzdra-çil-sya]
- Onu plajda gördü ve anında aleti kalktı.
2. Örnek Cümle:- От этих мыслей он не на шутку вздрочился. [at e-tih mıs-ley on ni na şu-tku vzdra-çil-sya]
- Bu düşünceler yüzünden fena halde azdı.
- Birden parlamak, köpürmek, aşırı öfkelenmek: Sinirsel uyarılma neticesinde kontrolünü kaybedip saldırganlaşmak veya gereksiz yere tepki göstermek.
1. Örnek Cümle:- Чего ты так вздрочился из-за этого пустяка? [çi-vo tı tak vzdra-çil-sya iz-za e-ta-va pus-tya-ka]
- Bu boktan mesele yüzünden niye böyle birden parladın?
2. Örnek Cümle:- Он сразу вздрочился, как только услышал её имя. [on sra-zu vzdra-çil-sya, kak tol'-ka us-lı-şal yi-yo i-mya]
- Adını duyar duymaz hemen tepesi attı.
- Uyarılmak / Ereksiyon olmak / Birden parlamak / Köpürmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Вздрочиться
Latin Transkripsiyonu: Vzdrochit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [vzdra-çit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusça kaba argoda mastürbasyon yapmak anlamına gelen дрочить [dra-çit'] eyleminin, yukarı yönlü bir hareketi veya ani başlayan bir süreci niteleyen вз- [vz-] ön eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] sonekiyle birleşmesiyle türetilmiştir. Tarihsel kökeni Proto-Slavca *drotiti (tahriş etmek, okşamak, büyütmek) köküne kadar uzanır. Sözcük, fiziksel düzeyde cinsel uyarılma neticesinde penisin ereksiyon durumuna geçmesini tanımlarken; anlamsal kayma yoluyla psikolojik düzeyde ani uyarılmayı, yani aşırı öfkelenmeyi, parlamayı veya bir konuya kafayı takmayı ifade eden mecazi bir genişleme kazanmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Argo ve sokak jargonu içerisinde "Вздрочиться" kelimesi, hem cinsel hem de psikolojik uyarılma durumlarının her ikisi için de kullanılır. Rus sokak kültüründe, suç argosunda (Fenya) ve gençlik gruplarında, bir kişinin aniden aşırı tepki göstermesi, köpürmesi veya diklenmesi durumunda bu fiile başvurulur. Cinsel uyarılmayı simgeleyen "ereksiyon" hali, sokak dilinde mecazi olarak "agresifleşmek", "tepki göstermek" veya "meydan okumak" şeklinde karşılık bulmuştur. Özellikle Sovyet sonrası dönemde, otorite figürlerine karşı gösterilen ani direnç veya sokak kavgalarında taraflardan birinin birdenbire hırslanıp saldırganlaşması bu fiille betimlenmiştir. Günlük kullanımda cinsel bağlamından tamamen sıyrılarak sadece "aşırı sinirlenmek / köpürmek" anlamında da sıkça kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).