Выснашиваться
(Vysnashivat'sya)- Fiziksel olarak aşırı yorulmak (Pili bitmek / Canı çıkmak): Yoğun fiziksel güç gerektiren bir işin, sporun veya uykusuzluğun ardından bedenin tamamen tükenmesi durumu.
1. Örnek Cümle:- После такой сумасшедшей тренировки в зале можно окончательно выснашиваться. [pos-li ta-koy su-ma-şet-şey tri-ni-rof-ki v za-li moz-na a-kan-ça-til-na vıs-na-şı-vat-sa]
- Salondaki böyle çılgınca bir antrenmandan sonra insanın pili tamamen bitebilir.
2. Örnek Cümle:- Хватит выснашиваться на этой работе, возьми выходной. [hva-tit vıs-na-şı-vat-sa na e-tay ra-bo-ti, vaz-mi vı-had-noy]
- Bu işte canını çıkarmayı bırak artık, bir gün izin al.
- Zihinsel ve psikolojik olarak tükenmek (Yıpranmak / Bunalmak): Sürekli stres, baskı, kavga veya yoğun zihinsel çalışma sebebiyle mental gücün tükenmesi.
1. Örnek Cümle:- От этих вечных скандалов дома можно быстро выснашиваться. [at e-tih veç-nıh skan-da-laf do-ma moz-na bıs-tra vıs-na-şı-vat-sa]
- Evdeki bu bitmek bilmeyen kavgalardan dolayı insan mental olarak çabucak yıpranabiliyor.
2. Örnek Cümle:- Я полностью выснашивался, пока готовил этот годовой отчёт. [ya pol-nas-tyu vıs-na-şı-val-sa, pa-ka ga-to-vil e-tat ga-da-voy at-çot]
- Bu yıllık raporu hazırlarken zihnen tamamen bittim.
- Aşınmak / Kendini eskitmek / Tamamen yıpranmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Выснашиваться
Latin Transkripsiyonu: Vysnashivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [vıs-na-şı-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın zengin eylem türetme mekanizmasının bir ürünü olan bu kelime, köken olarak носить [na-sit'] (taşımak, giymek) fiiline dayanır. Bu kökten türeyen снашивать [sna-şı-vat'] fiili, giysi veya ayakkabı gibi eşyaların kullanıla kullanıla yıpranması, eskimesi veya aşınması anlamına gelir. Kelimenin başına gelen ve eylemin tamamlandığını, son raddesine ulaştığını bildiren вы- [vı] öneki ile dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekinin birleşmesiyle eylem, "kendi kendini sonuna kadar eskitmek, tamamen yıpratmak" şeklinde mecazi bir boyut kazanmıştır. Tarihsel süreçte bu maddi yıpranma mecazı, insan bedeni ve zihni üzerindeki aşırı yorgunluğu tanımlamak üzere sokak argosuna ve gündelik konuşma diline aktarılmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve yeraltı argosunda (Fenya), insanın fiziksel emeği ile nesnelerin yıpranması arasında sık sık paralellik kurulur. Выснашиваться kelimesi de bireyin iş, stres, uykusuzluk veya ağır yaşam koşulları altında adeta eskiyen bir kıyafet veya aşınan bir makine parçası gibi işlev göremez hale gelmesini ifade eder. Özellikle Sovyetler Birliği dönemindeki ağır sanayi hamleleri, zorunlu çalışma kampları (Gulag) ve yoğun şantiye ortamlarında, işçilerin ve mahkumların beden güçlerinin son damlasına kadar sömürülmesini tarif etmek için bu tür mekanik veya tekstil kökenli argo fiiller yaygınlık kazanmıştır. Kelime günümüzde de sadece ağır fiziksel işlerde değil, modern şehir hayatının getirdiği mental tükenmişlik durumlarında, öğrencilerin yoğun sınav dönemlerinde veya aralıksız süren stresli süreçlerin sonunda "pili bitmek", "canı çıkmak" anlamlarında kullanılmaktadır. Akademik argoda ve gençlik jargonunda ise zihinsel aşırı yüklenmeyi en yalın haliyle tasvir eden ekspresif bir araçtır.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).